FELSEFE 11 · KAVRAMAkıl
Düşünme, akıl yürütme ve değerlendirme süreçlerini gerçekleştiren; insanın doğruya ve hakikate ulaşmasını sağlayan zihinsel yetidir.
Bu kavramla ilgili kartlar
10 KART- Akıl nasıl tanımlanır?
- Düşünme, akıl yürütme ve değerlendirme süreçlerini gerçekleştiren zihinsel bir yetidir. İnsanın doğruya ve hakikate ulaşmasını sağlar.
- Akıl-inanç ilişkisinin temel felsefi problemi nedir?
- İnancın akılla temellendirilmesinin imkânı. İnancın temellendirilmesinde aklın rolü, inançta aklın zorunlu olup olmadığı ve inancın akıl üstü olup olmadığı bu problem etrafında sorulur.
- Gazali'ye göre akıl ve bilim hangi alanda değerli ve gereklidir?
- Doğa olaylarını açıklamada. Ancak Gazali'ye göre Tanrı'nın varlığı ve gayba ilişkin konular yalnızca akıl ve duyularla tam olarak kavranabilecek alanlar değildir.
- Gazali'ye göre Tanrı'nın varlığı herkes için kesin bir bilgi olsaydı ne olurdu?
- İnanmak ile inanmamak arasında gerçek bir tercih mümkün olmazdı. Bu yüzden Gazali inancı insanın özgür iradesiyle gerçekleştirdiği bilinçli bir yöneliş sayar.
- Gazali'ye göre filozoflar hangi noktalarda hataya düşmüştür?
- Madde ezelî ve ebedî değildir. Evrenin bir var edeni olduğuna dair kanıtlar fizikseldir; filozoflar metafizik ilkeleri açıklayamaz. Tanrı'nın varlığını fiziksel olarak ispat çabası başarısızdır.
- İlk Çağ'da akıl-inanç ilişkisi hangi bağlamda sorgulanmıştır?
- Din ekseninde değil; kesin bilginin imkânı sorusu temelinde, bilgi-inanç bağlamında sorgulanmıştır.
- İbni Sina'ya göre Tanrı'nın varlığının kanıtlanmasında akıl neden gereklidir?
- Çünkü İbni Sina'ya göre Tanrı zorunlu varlıktır, evrendeki bütün varlıklar ise var olmak için zorunlu varlığa ihtiyaç duyan mümkün varlıklardır. Bu yüzden kanıtlamada vahyin yanında akıl da gereklidir.
- Augustinus'un akıl-inanç ilişkisindeki konumu Tertullianus'unkinden nasıl ayrılır?
- Tertullianus akıl ile inancı uzlaşmaz iki alan sayar. Augustinus ise inancı akıl dışı görmez ama akla önceler; ona göre anlamak için önce inanmak gerekir.
- Farabi'ye göre insanın Tanrı'yı kavramakta zorlanmasının nedeni nedir?
- Zorluk Tanrı'dan değil insandan kaynaklanır. Madde ve yoklukla karışmış olduğumuz için aklımızın gücü zayıftır ve Tanrı'nın aşırı mükemmelliği onu tam olarak tasavvur etmemize engel olur.
- Mevlana'ya göre aklın gücüne ne rehberlik eder?
- Aşk ve iman. Mevlana aklı uçsuz bucaksız bir denize benzetir; içi aşk ve imanla dolu olmayan suret bu denizin üstünde boş bir kap gibi yüzer.
Hangi konuda geçiyor
- 1. KONU
Akıl-İnanç İlişkisine Yönelik Felsefi Sorular ve Problemler
Bir şeyi bildiğini söylemekle ona inandığını söylemek arasında ne fark var ve bu fark inanç söz konusu olduğunda neden önemli hâle geliyor?
- 2. KONU
Akıl-İnanç İlişkisine Yönelik Felsefi Görüş ve Argümanlar
Kimi düşünür inancı akılla kanıtlamaya çalışır, kimi aklın burada sustuğunu söyler, kimi de yolu gönülde arar. Bu yollar birbirini dışlar mı, yoksa tamamlar mı?