İçeriğe geç
PSİKOLOJİ · 1. ÜNİTE

Psikoloji ile Tanışma

Bir arkadaşının neden öyle davrandığını tahmin ederken bir bilim insanı gibi mi düşünüyorsun, yoksa yalnızca tahmin mi yürütüyorsun?

Yazılıya hazırlık çalışma sorularıKavram haritasıBilgi yarışmasıÜnite tekrar videosu

Konular

  1. 1. KONU

    Psikolojinin Tanımı, Konusu ve Amaçları

    Gece geç yatınca ertesi gün neden hem dikkatin hem de sabrın azalır?

  2. 2. KONU

    Psikolojinin Alt Dalları

    Bir bebeğin ilk sözcüğü, mahkemedeki bir tanık ve işinden bıkan bir çalışan aynı uzmanın konusu olabilir mi?

  3. 3. KONU

    Psikolojinin Yöntem ve Teknikleri

    "Araştırmalar gösteriyor ki..." diye başlayan bir habere ne zaman güvenebilirsin?

Bunları karıştırma6 çift

  1. Duyum

    Duyu organının uyarılıp uyarının beyne iletilmesi.

    aynı şey değil

    Algı

    Duyu verisinin beyinde düzenlenip yorumlanması.

  2. Bağımsız değişken

    Araştırmacının değiştirdiği değişken.

    aynı şey değil

    Bağımlı değişken

    Değişimi ölçülen değişken.

  3. Deneysel yöntem

    Kontrollü koşulda neden-sonuç arar.

    aynı şey değil

    İlişkisel yöntem

    Korelasyon bulur, neden-sonuç kurmaz.

    Korelasyon katsayısı -1 ile +1 arasındadır.

  4. Evren

    Sonuçların genellenmek istendiği, ortak özellikler taşıyan birey ya da olayların tümü.

    aynı şey değil

    Örneklem

    Evreni temsil eden seçilmiş grup.

  5. Klinik psikoloji

    Psikolojik bozukluklar ve psikoterapi.

    aynı şey değil

    Danışmanlık psikolojisi

    Uyum sorunları ve kişisel gelişim.

  6. Anket

    Örneklemden evrene genelleme yapar.

    aynı şey değil

    Vaka incelemesi

    Derinlemesine inceler ama genellenemez.

Ünitenin kavramları49 kavram

1. KONU

Psikolojinin Tanımı, Konusu ve Amaçları

Sirkadiyen ritim
Beynin yönettiği, uyku, hormon salınımı, vücut sıcaklığı ve enerji düzeyini düzenleyen yaklaşık 24 saatlik biyolojik döngüdür.
Psikoloji
Organizmanın davranışlarını ve bilişsel süreçlerini inceleyen bilim dalıdır.
Organizma
Geniş anlamıyla her canlıyı ifade eden; psikolojide ise insanı ve merkez sinir sistemi belli ölçüde gelişmiş hayvanları anlatan terimdir.
Davranış
Organizmanın içten ya da dıştan gelen uyarıcılara verdiği, gözlenebilen, incelenebilen ve ölçülebilen her tepkidir.
Bilişsel süreçler
Düşünme, öğrenme, dikkat, bellek, algı, dil, problem çözme ve karar verme gibi zihinsel işlevlerdir.
Ruh
Sözlük anlamıyla bedeni etkin kılan canlılık ilkesi, İslam düşüncesinde ise anlama ve bilme yetisinin kaynağı olan manevi cevherdir.
Nefis
İnsana canlılık ve hareket veren temel istek ve dürtüleri, ahlaki bilinci de içinde taşıyan varlık boyutudur.
Can
Tasavvuf düşüncesinde Allah’ın insana emanet ettiği, ona sevgi, bağlılık ve benlik bilinci kazandıran manevi özdür.
Uyarıcı
Duyu organlarını harekete geçiren ve organizmada tepkiye yol açan her türlü dış ya da iç etkendir.
Tepki
Uyarıcının organizmada yol açtığı her türlü fizyolojik ve psikolojik değişimdir.
Uyarıcı-organizma-tepki modeli
Davranışın, bir uyarıcının organizmada bir tepkiye yol açmasıyla oluştuğunu gösteren temel modeldir.
Duyum
Duyu organlarının bir uyarıcıyla harekete geçmesi ve uyarımın sinirlerle beyne iletilmesidir.
Algı
Duyu organlarından gelen ham bilginin beyin tarafından düzenlenip yorumlanması ve anlamlandırılmasıdır.
Tanımlama
Belirli bir durumda bireylerin ya da grupların gözlenebilen ve ölçülebilen davranışlarını ve ayırt edici özelliklerini ortaya koymaktır.
Açıklama
Davranışların ve bilişsel süreçlerin nedenlerini sistemli ve genel biçimde ortaya koymaktır.
Tahmin etme
Belirli bir durumda bireylerin ya da grupların nasıl davranacağını önceden kestirmektir.
Kontrol etme
Davranışı etkileyen koşulları ve değişkenleri düzenleyerek bir davranışın görülme olasılığını artırmak ya da azaltmaktır.
2. KONU

Psikolojinin Alt Dalları

Deneysel psikoloji
İnsan ve hayvan davranışlarını kontrollü koşullarda, deneyler tasarlayarak inceleyen alt daldır.
Psikometri
Yeni psikolojik testler ve teknikler geliştiren, var olan testlerin geçerlik ve güvenirliğini değerlendiren ölçme bilimidir.
Gelişim psikolojisi
Doğum öncesinden yaşlılığa kadar fiziksel, bilişsel, duygusal, ahlaki ve sosyal gelişimi inceleyen alt daldır.
Sosyal psikoloji
Birey ile toplum arasındaki ilişkiyi ve etkileşimi inceleyen alt daldır.
Klinik psikoloji
Psikolojik bozuklukların altındaki süreçleri inceleyip değerlendiren ve psikoterapi gibi müdahalelerle destek veren alt daldır.
Danışmanlık psikolojisi
Bireylerin uyum sorunlarıyla başa çıkmasına, kendini tanımasına ve karar verme becerisini geliştirmesine destek olan alt daldır.
Eğitim psikolojisi
Eğitim-öğretim sürecinde verimi en üst düzeye çıkarmayı amaçlayan alt daldır.
Adli psikoloji
Psikolojide elde edilen bilgileri hukuki vakalara uygulayan alt daldır.
Endüstri ve örgüt psikolojisi
Bireylerin çalışma ortamındaki davranışlarını inceleyen, hem çalışanın refahını hem kurumun verimliliğini artırmayı amaçlayan alt daldır.
Siber psikoloji
Genel ağın, sosyal medyanın ve diğer dijital platformların birey ve grup davranışları üzerindeki etkilerini inceleyen disiplindir.
3. KONU

Psikolojinin Yöntem ve Teknikleri

Hipotez
Bir gözlemi açıklamak için kurulan ve araştırmayla sınanabilen geçici açıklamadır.
Deneysel yöntem
Değişkenler arasındaki neden-sonuç ilişkisini belirlemek için bir değişkenin kontrollü koşullarda değiştirildiği yöntemdir.
Bağımsız değişken
Deneyde araştırmacının kontrol ettiği ve değiştirdiği değişkendir.
Bağımlı değişken
Bağımsız değişkendeki değişimden etkilenen ve ölçülen sonuçtur.
Deney grubu
Bağımsız değişkenin uygulandığı gruptur.
Kontrol grubu
Bağımsız değişkenin uygulanmadığı, karşılaştırma amacıyla oluşturulan gruptur.
Dışsal faktörler
Deneyin sonucunu etkileyebilecek ama araştırmanın konusu olmayan, bu yüzden sabit tutulan koşullardır.
Seçkisiz atama
Katılımcıların deney ve kontrol gruplarına rastgele yerleştirilmesidir.
İlişkisel yöntem
İki ya da daha fazla değişken arasındaki ilişkinin varlığını, yönünü ve gücünü sayısal olarak ortaya koyan, neden-sonuç ilişkisi kurmayan betimsel yöntem türüdür.
Korelasyon
İki değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünün ve gücünün -1 ile +1 arasında bir katsayıyla istatistiksel olarak belirlenmesidir.
Pozitif korelasyon
İki değişkenden biri artarken diğerinin de arttığı, biri azalırken diğerinin de azaldığı aynı yönlü ilişkidir.
Negatif korelasyon
İki değişkenden biri artarken diğerinin azaldığı ters yönlü ilişkidir.
Sıfır korelasyon
İki değişken arasında gözlenebilir doğrusal bir ilişki bulunmaması durumudur; nötr korelasyon da denir.
Betimsel yöntem
Bir durumu, olayı ya da olguyu olduğu hâliyle inceleyip sistemli biçimde tanımlamayı amaçlayan araştırma yöntemidir.
Doğal gözlem
Davranışın, araştırmacı hiçbir müdahalede bulunmadan doğal ortamında izlenip kaydedilmesidir.
Sistematik gözlem
Neyin nasıl kaydedileceği önceden belirlenerek bir plan ve ölçütler doğrultusunda yapılan gözlemdir.
Görüşme
Araştırmacının bilgi toplamak için bireylerle doğrudan etkileşim kurduğu veri toplama tekniğidir.
Psikolojik test
Bireylerin bilgi, duygu, tutum, inanç ve kişilik gibi özelliklerini nesnel olarak ölçen standart araçtır.
Anket
Bir olguyu açıklamak amacıyla belirlenen örneklem grubuna sorular yöneltilmesidir.
Evren
Araştırma sonuçlarının genellenmek istendiği, ortak özellikler taşıyan birey ya da olayların tümüdür.
Örneklem
Evrenden seçilen ve evreni temsil eden bireyler grubudur.
Vaka incelemesi
Tek bir bireyin ya da küçük bir grubun derinlemesine incelendiği araştırma yöntemidir.