PSİKOLOJİ · 1. ÜNİTE

Psikoloji ile Tanışma

Bir arkadaşının neden öyle davrandığını tahmin ederken bir bilim insanı gibi mi düşünüyorsun, yoksa yalnızca tahmin mi yürütüyorsun?

Konular

1. KONU
Psikolojinin Tanımı, Konusu ve Amaçları
Gece geç yatınca ertesi gün neden hem dikkatin hem de sabrın azalır?
Özet: Psikolojinin Tanımı, Konusu ve Amaçları Slayt: Psikolojinin Tanımı, Konusu ve Amaçları Kartlar: Psikolojinin Tanımı, Konusu ve Amaçları
2. KONU
Psikolojinin Alt Dalları
Bir bebeğin ilk sözcüğü, mahkemedeki bir tanık ve işinden bıkan bir çalışan aynı uzmanın konusu olabilir mi?
Özet: Psikolojinin Alt Dalları Slayt: Psikolojinin Alt Dalları Kartlar: Psikolojinin Alt Dalları
3. KONU
Psikolojinin Yöntem ve Teknikleri
"Araştırmalar gösteriyor ki..." diye başlayan bir habere ne zaman güvenebilirsin?
Özet: Psikolojinin Yöntem ve Teknikleri Slayt: Psikolojinin Yöntem ve Teknikleri Kartlar: Psikolojinin Yöntem ve Teknikleri

Ünitenin kavramları

49 KAVRAM

1. KONU

Psikolojinin Tanımı, Konusu ve Amaçları

Sirkadiyen ritim: Beynin yönettiği, uyku, hormon salınımı, vücut sıcaklığı ve enerji düzeyini düzenleyen yaklaşık 24 saatlik biyolojik döngüdür.
Psikoloji: Organizmanın davranışlarını ve bilişsel süreçlerini inceleyen bilim dalıdır.
Organizma: Psikolojide insanı ve merkez sinir sistemi belli ölçüde gelişmiş, uyarıcılara karmaşık tepkiler verebilen hayvanları anlatan terimdir.
Davranış: Organizmanın içten ya da dıştan gelen uyarıcılara verdiği, gözlenebilen, incelenebilen ve ölçülebilen her tepkidir.
Bilişsel süreçler: Düşünme, öğrenme, dikkat, bellek, algı, dil, problem çözme ve karar verme gibi zihinsel işlevlerdir.
Ruh: Sözlük anlamıyla bedeni etkin kılan canlılık ilkesi, İslam düşüncesinde ise anlama ve bilme yetisinin kaynağı olan manevi cevherdir.
Nefis: İnsana canlılık ve hareket veren temel istek ve dürtüleri, ahlaki bilinci de içinde taşıyan varlık boyutudur.
Can: Tasavvuf düşüncesinde Allah’ın insana emanet ettiği, ona sevgi, bağlılık ve benlik bilinci kazandıran manevi özdür.
Uyarıcı: Duyu organlarını harekete geçiren ve organizmada tepkiye yol açan her türlü dış ya da iç etkendir.
Tepki: Uyarıcının organizmada yol açtığı her türlü fizyolojik ve psikolojik değişimdir.
Uyarıcı-organizma-tepki modeli: Davranışın, bir uyarıcının organizmada bir tepkiye yol açmasıyla oluştuğunu gösteren temel modeldir.
Duyum: Duyu organlarının bir uyarıcıyla harekete geçmesi ve uyarımın sinirlerle beyne iletilmesidir.
Algı: Duyu organlarından gelen ham bilginin beyin tarafından düzenlenip yorumlanması ve anlamlandırılmasıdır.
Tanımlama: Belirli bir durumda bireylerin ya da grupların gözlenebilen ve ölçülebilen davranışlarını ve ayırt edici özelliklerini ortaya koymaktır.
Açıklama: Davranışların ve bilişsel süreçlerin nedenlerini sistemli ve genel biçimde ortaya koymaktır.
Tahmin etme: Belirli bir durumda bireylerin ya da grupların nasıl davranacağını önceden kestirmektir.
Kontrol etme: Davranışı etkileyen koşulları ve değişkenleri düzenleyerek bir davranışın görülme olasılığını artırmak ya da azaltmaktır.

2. KONU

Psikolojinin Alt Dalları

Deneysel psikoloji: İnsan ve hayvan davranışlarını kontrollü koşullarda, deneyler tasarlayarak inceleyen alt daldır.
Psikometri: Yeni psikolojik testler ve teknikler geliştiren, var olan testlerin geçerlik ve güvenirliğini değerlendiren ölçme bilimidir.
Gelişim psikolojisi: Doğum öncesinden yaşlılığa kadar fiziksel, bilişsel, duygusal, ahlaki ve sosyal gelişimi inceleyen alt daldır.
Sosyal psikoloji: Birey ile toplum arasındaki ilişkiyi ve etkileşimi inceleyen alt daldır.
Klinik psikoloji: Psikolojik bozuklukların altındaki süreçleri inceleyip değerlendiren ve psikoterapi gibi müdahalelerle destek veren alt daldır.
Danışmanlık psikolojisi: Bireylerin uyum sorunlarıyla başa çıkmasına, kendini tanımasına ve karar verme becerisini geliştirmesine destek olan alt daldır.
Eğitim psikolojisi: Eğitim-öğretim sürecinde verimi en üst düzeye çıkarmayı amaçlayan alt daldır.
Adli psikoloji: Psikolojide elde edilen bilgileri hukuki vakalara uygulayan alt daldır.
Endüstri ve örgüt psikolojisi: Bireylerin çalışma ortamındaki davranışlarını inceleyen, hem çalışanın refahını hem kurumun verimliliğini artırmayı amaçlayan alt daldır.
Siber psikoloji: İnternetin, sosyal medyanın ve diğer dijital platformların birey ve grup davranışları üzerindeki etkilerini inceleyen disiplindir.

3. KONU

Psikolojinin Yöntem ve Teknikleri

Hipotez: Bir gözlemi açıklamak için kurulan ve araştırmayla sınanabilen geçici açıklamadır.
Deneysel yöntem: Değişkenler arasındaki neden-sonuç ilişkisini belirlemek için bir değişkenin kontrollü koşullarda değiştirildiği yöntemdir.
Bağımsız değişken: Deneyde araştırmacının kontrol ettiği ve değiştirdiği değişkendir.
Bağımlı değişken: Bağımsız değişkendeki değişimden etkilenen ve ölçülen sonuçtur.
Deney grubu: Bağımsız değişkenin uygulandığı gruptur.
Kontrol grubu: Bağımsız değişkenin uygulanmadığı, karşılaştırma amacıyla oluşturulan gruptur.
Dışsal faktörler: Deneyin sonucunu etkileyebilecek ama araştırmanın konusu olmayan, bu yüzden sabit tutulan koşullardır.
Seçkisiz atama: Katılımcıların deney ve kontrol gruplarına rastgele yerleştirilmesidir.
İlişkisel yöntem: İki ya da daha fazla değişken arasındaki ilişkinin varlığını, yönünü ve gücünü sayısal olarak ortaya koyan, neden-sonuç ilişkisi kurmayan betimsel yöntem türüdür.
Korelasyon: İki değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünün ve gücünün -1 ile +1 arasında bir katsayıyla istatistiksel olarak belirlenmesidir.
Pozitif korelasyon: İki değişkenden biri artarken diğerinin de arttığı, biri azalırken diğerinin de azaldığı aynı yönlü ilişkidir.
Negatif korelasyon: İki değişkenden biri artarken diğerinin azaldığı ters yönlü ilişkidir.
Sıfır korelasyon: İki değişken arasında gözlenebilir doğrusal bir ilişki bulunmaması durumudur; nötr korelasyon da denir.
Betimsel yöntem: Bir durumu, olayı ya da olguyu olduğu hâliyle inceleyip sistemli biçimde tanımlamayı amaçlayan araştırma yöntemidir.
Doğal gözlem: Davranışın, araştırmacı hiçbir müdahalede bulunmadan doğal ortamında izlenip kaydedilmesidir.
Sistematik gözlem: Neyin nasıl kaydedileceği önceden belirlenerek bir plan ve ölçütler doğrultusunda yapılan gözlemdir.
Görüşme: Araştırmacının bilgi toplamak için bireylerle doğrudan etkileşim kurduğu veri toplama tekniğidir.
Psikolojik test: Bireylerin bilgi, duygu, tutum, inanç ve kişilik gibi özelliklerini nesnel olarak ölçen standart araçtır.
Anket: Bir olguyu açıklamak amacıyla belirlenen örneklem grubuna sorular yöneltilmesidir.
Evren: Araştırma sonuçlarının genellenmek istendiği, ortak özellikler taşıyan birey ya da olayların tümüdür.
Örneklem: Evrenden seçilen ve evreni temsil eden bireyler grubudur.
Vaka incelemesi: Tek bir bireyin ya da küçük bir grubun derinlemesine incelendiği araştırma yöntemidir.