İçeriğe geç
PSİKOLOJİ · 1. ÜNİTE

Psikoloji ile Tanışma: Yazılıya Hazırlık Çalışma Soruları

Bu sorular konuyu tekrar etmen için. Önce kendin cevapla, sonra kontrol et.

Kısa cevaplı sorular

1. Blok · Tanımdan kavram

Aşağıdaki tanımları oku ve her birinin hangi kavrama ait olduğunu bul. Havuzdaki kavramlardan ikisi hiçbir tanıma uymuyor.

Seçenekler
  • Algı
  • Ruh
  • Uyarıcı
  • Organizma
  • Tepki
  • Bilişsel süreçler
  • Duyum
  • Davranış

  1. Geniş anlamıyla her canlıyı ifade eden; psikolojide ise insanı ve merkezî sinir sistemi belli ölçüde gelişmiş hayvanları anlatmak için kullanılan terim.

  2. Bir canlının içinden ya da dışından gelen bir etkiye karşı verdiği, gözlenebilen, incelenebilen ve ölçülebilen her türlü tepki.

  3. Düşünme, öğrenme, dikkat, bellek, karar verme ve problem çözme gibi, insanın çevresiyle etkileşim kurmasını sağlayan zihinsel işlevler.

  4. Bir kapı zilinin sesi ya da yoğun bir günün sonundaki yorgunluk gibi, duyu organlarını harekete geçirip canlıda tepkiye yol açan iç ya da dış etken.

  5. Bir uyarıcının duyu organını harekete geçirmesi ve bu uyarımın sinirler aracılığıyla beyne iletilmesi.

  6. Duyu organlarından gelen ham bilginin beyinde düzenlenip yorumlanarak anlam kazanması.

Cevapları göster
  1. Organizma. Psikoloji bu terimi daraltarak kullanır: Merkezî sinir sistemi gelişmiş canlılar çevrelerine daha karmaşık tepkiler verir ve psikolojinin konusu bu tepkilerdir.
  2. Davranış. Tanımdaki gözlenebilir ve ölçülebilir vurgusu davranışı gösterir. Tepki kavramı ise uyarıcının organizmada yol açtığı her türlü fizyolojik ve psikolojik değişimi kapsayan daha geniş bir kavramdır.
  3. Bilişsel süreçler. Zihinde gerçekleşen bu işlevlerin hepsi bilişsel süreçlerdir. Psikoloji, davranışın yanında bu süreçleri de inceler.
  4. Uyarıcı. Tepkiye yol açan etken uyarıcıdır; ses gibi dıştan, yorgunluk gibi içten gelebilir. Tepki ise uyarıcının ardından canlıda ortaya çıkan değişimdir.
  5. Duyum. Duyumda uyarım beyne ulaşır ama henüz yorumlanmamıştır. Gelen bilginin beyinde düzenlenip anlamlandırılması ise algıdır.
  6. Algı. Algıda bilgi anlamlandırılır ve bu süreci dikkat, geçmiş deneyimler, duygular gibi etkenler biçimlendirir. Uyarımın yalnızca beyne iletilmesi ise duyumdur.
2. Blok · Sınıflandırma

Aşağıdaki çalışmaların her birinde psikolojinin hangi amacının öne çıktığını bul.

Seçenekler
  • Tanımlama
  • Açıklama
  • Tahmin etme
  • Kontrol etme

  1. Bir araştırmacının, otobüs durağında bekleyen insanların ne kadar süre telefonlarına baktığını, kaç kişinin yanındakiyle konuştuğunu ve bekleme süresince nerede durduğunu kaydedip bu davranışların özelliklerini ortaya koyması

  2. Bir araştırmanın, insanların kalabalık bir asansörde neden birbirleriyle göz göze gelmekten kaçındığını nedenleriyle ve sistemli biçimde ortaya koyması

  3. Bir uzmanın, uzun bir tatilin ardından okulların açıldığı ilk hafta öğrencilerin derse geç kalma davranışının artacağını önceden kestirmesi

  4. Bir kütüphanenin, ders çalışanların telefonla daha az ilgilenmesi için çalışma masalarının yanına kilitli telefon dolapları koyması

  5. Bir psikoloğun, sınav haftasında öğrencilerin uyku saatlerini, mola sıklıklarını ve çalışma sürelerini ölçüp bu dönemdeki davranışların ayırt edici özelliklerini belirlemesi

  6. Bir araştırmanın, insanların yalnızken değil de arkadaşlarıyla birlikteyken neden daha çok güldüğünü nedenleriyle ortaya koyması

Cevapları göster
  1. Tanımlama. Araştırmacı gözlenebilen ve ölçülebilen davranışları kaydedip özelliklerini ortaya koyuyor; bu tanımlamadır. Henüz bu davranışların nedeni sorulmuyor.
  2. Açıklama. Davranışın nedenleri hakkında sistemli bir açıklama sunmak açıklama amacıdır. Davranışın yalnızca nasıl göründüğünü kaydetmek tanımlama olurdu.
  3. Tahmin etme. Belirli bir durumda insanların nasıl davranacağını önceden kestirmek tahmin etmedir. Uzman henüz davranışı değiştirmek için bir düzenleme yapmıyor.
  4. Kontrol etme. Koşulları düzenleyerek bir davranışın görülme olasılığını azaltmak kontrol etmedir. Burada davranış yalnızca öngörülmüyor, değiştirilmeye çalışılıyor.
  5. Tanımlama. Ölçülen davranışların ayırt edici özelliklerini ortaya koymak tanımlamadır. Neden böyle davranıldığı sorulsaydı açıklama amacına geçilmiş olurdu.
  6. Açıklama. Araştırma davranışın neden ortaya çıktığını soruyor; bu açıklamadır. Davranışın sıklığını yalnızca saymak tanımlama olurdu.
3. Blok · Sınıflandırma

Aşağıdaki uzmanların her birinin psikolojinin hangi alt dalında çalıştığını bul. Havuzdaki bazı alt dallar hiçbir uzmana uymuyor.

Seçenekler
  • Deneysel psikoloji
  • Psikometri
  • Gelişim psikolojisi
  • Sosyal psikoloji
  • Klinik psikoloji
  • Danışmanlık psikolojisi
  • Eğitim psikolojisi
  • Adli psikoloji
  • Endüstri ve örgüt psikolojisi

  1. Uykusuz bırakılan farelerin bir labirentten çıkış yolunu ne kadar sürede bulduğunu laboratuvarda, diğer koşulları sabit tutarak karşılaştıran bir araştırmacı

  2. Yeni geliştirilen bir kaygı ölçeğinin, aynı kişilere iki hafta arayla uygulandığında benzer sonuç verip vermediğini istatistiksel yöntemlerle sınayan bir uzman

  3. Bebeklerin hangi aydan itibaren tanıdık yüzleri yabancılardan ayırt ettiğini ve bu becerinin çocukluk boyunca nasıl değiştiğini inceleyen bir araştırmacı

  4. Bir grup içinde çoğunluk yanlış bir cevapta birleştiğinde, insanların kendi doğru cevaplarından vazgeçip vazgeçmediğini araştıran bir uzman

  5. Bir fabrikada vardiya düzeninin çalışanların yorgunluğuna ve iş kazalarına etkisini inceleyip yeni bir mola düzeni öneren bir psikolog

  6. Bir olayın tanığının, olay yerinde gördüğü kişiyi teşhis ederken ne kadar güvenilir olduğunu mahkeme için değerlendiren bir uzman

Cevapları göster
  1. Deneysel psikoloji. İnsan ve hayvan davranışlarını kontrollü koşullarda, deney tasarlayarak incelemek deneysel psikolojinin işidir. Burada bir test geliştirilmediği için psikometri değildir.
  2. Psikometri. Bir testin güvenirliğini sınamak psikometrinin konusudur. Kaygıyla ilgilenmesi onu klinik psikolog yapmaz; yaptığı iş ölçme aracının kendisini değerlendirmektir.
  3. Gelişim psikolojisi. Yaşla birlikte değişen bir beceriyi bebeklikten çocukluğa izlemek gelişim psikolojisinin konusudur. Odakta değişimin yaşa bağlı seyri vardır.
  4. Sosyal psikoloji. Bireyin grup içindeki davranışını ve başkalarından nasıl etkilendiğini incelemek sosyal psikolojinin işidir. Konu bireyin kendi gelişimi değil, grubun ona etkisidir.
  5. Endüstri ve örgüt psikolojisi. Çalışma ortamındaki davranışları inceleyip hem çalışanın refahını hem kurumun verimliliğini artırmaya çalışmak endüstri ve örgüt psikolojisinin işidir.
  6. Adli psikoloji. Psikolojik bilgiyi hukuki bir vakaya uygulamak ve mahkemeye katkı sunmak adli psikolojinin işidir. Tanıklar da sanıklar ve mağdurlar gibi bu alanın ilgi alanındadır.
4. Blok · Tanımdan kavram

Aşağıdaki tanımları oku ve her birinin hangi kavrama ait olduğunu bul. Havuzdaki kavramlardan ikisi hiçbir tanıma uymuyor.

Seçenekler
  • Kontrol grubu
  • Doğal gözlem
  • Bağımsız değişken
  • Vaka incelemesi
  • Deney grubu
  • Örneklem
  • Bağımlı değişken
  • Sistematik gözlem

  1. Bir deneyde araştırmacının bilerek değiştirdiği ve etkisini görmek istediği etken; örneğin katılımcılara çalışmadan önce verilen mola süresi.

  2. Bir deneyde araştırmacının değiştirdiği etkenden etkilenip etkilenmediği ölçülen sonuç; örneğin katılımcıların bir bulmacayı çözme süresi.

  3. Bir deneyde araştırılan etkenin uygulanmadığı, sonuçları karşılaştırmak amacıyla oluşturulan grup.

  4. Bir araştırmada bütün bir topluluk hakkında bilgi edinmek için o topluluktan seçilen ve onu temsil eden daha küçük grup.

  5. Tek bir kişinin ya da küçük bir grubun görüşme, gözlem ve kişisel belgeler gibi pek çok kaynaktan yararlanılarak derinlemesine incelenmesi.

  6. Hangi davranışların nasıl kaydedileceği önceden belirlenerek bir plan ve ölçütler doğrultusunda yapılan gözlem.

Cevapları göster
  1. Bağımsız değişken. Araştırmacının değiştirdiği etken bağımsız değişkendir. Bu değişiklikten etkilenip etkilenmediği ölçülen sonuç ise bağımlı değişkendir.
  2. Bağımlı değişken. Ölçülen sonuç bağımlı değişkendir; adı, araştırmacının değiştirdiği etkene bağlı olarak değişmesinden gelir.
  3. Kontrol grubu. Kontrol grubu karşılaştırma için vardır ve ona araştırılan etken uygulanmaz. Etkenin uygulandığı grup ise deney grubudur.
  4. Örneklem. Topluluğun tamamı evrendir; ondan seçilen temsilci grup örneklemdir. Sonuçlar örneklemden elde edilip evrene genellenir.
  5. Vaka incelemesi. Vaka incelemesi ayrıntılı bilgi verir ama bulguları genellenemez. Yine de daha geniş örneklemlerle sınanacak hipotezlerin geliştirilmesine katkı sağlar.
  6. Sistematik gözlem. Önceden belirlenmiş plan ve ölçütler sistematik gözlemi gösterir. Doğal gözlemde ise araştırmacı hiçbir müdahalede bulunmadan davranışı doğal ortamında izler.

Açık uçlu sorular

Açık uçlu · 1

Okuldan eve yürürken bir sokağın başında burnuna tarçınlı kek kokusu geliyor. Bu koku sana hemen babaannenin bayram sabahlarını hatırlatıyor; yüzünde bir gülümseme beliriyor ve adımlarını yavaşlatıyorsun. Yanındaki arkadaşın da kokuyu alıyor ama ona sıradan bir pastane kokusu gibi geliyor ve hızını değiştirmeden yürümeye devam ediyor.

Bu olayı uyarıcı, organizma, tepki, duyum ve algı kavramlarıyla adım adım çözümle. Aynı koku iki kişide neden farklı tepkilere yol açtı? Kavramlar arasındaki ilişkiyi kurarak açıkla.

Cevabını kâğıda yaz ya da sesli söyle, sonra devam et.

Kontrol et
Kokunun burundaki duyu hücrelerini uyarması ve bu uyarımın beyne iletilmesi hangi kavramla açıklanır?

Doğru. Uyarıcının duyu organını harekete geçirmesi ve uyarımın sinirlerle beyne iletilmesi duyumdur. Bu aşamada koku henüz anlamlandırılmamıştır.

Bu şık doğru değil. Algı, beyne ulaşan bilginin düzenlenip yorumlanmasıdır. Kokunun babaanneyi hatırlatması algıdır; kokunun beyne iletilmesi ise ondan önceki aşamadır.

Bu şık doğru değil. Tepki, uyarıcının organizmada yol açtığı değişimdir; gülümsemek ve yavaşlamak gibi. Kokunun beyne iletilmesi tepki değil, tepkiden önceki aşamadır.

İki arkadaşın aynı kokuyu farklı anlamlandırmasının en uygun açıklaması hangisidir?

Bu şık doğru değil. Arkadaşın da kokuyu alıyor; yani ikisinde de duyum gerçekleşti. Fark, duyumdan sonra gelen anlamlandırma aşamasındadır.

Doğru. Duyumla gelen bilgi algı aşamasında geçmiş deneyimler, duygular ve dikkat gibi etkenlerle anlam kazanır. Senin babaannenle bir anın var, arkadaşının yok.

Bu şık doğru değil. Koku dışarıdan gelen bir uyarıcıdır. İç uyarıcılar ise organizmanın kendi içinden gelir; yorgunluk gibi.

Cevabında bunlar olmalı
  • Tarçınlı kek kokusu dış uyarıcıdır; kokuyu alan ve tepki veren iki arkadaş organizmadır; gülümseme ve adımları yavaşlatma tepkidir. Bu sıra uyarıcı-organizma-tepki modeline uyar.
  • Kokunun duyu organını uyarıp beyne iletilmesi duyumdur ve bu aşama iki arkadaşta da gerçekleşmiştir.
  • Kokunun bayram sabahlarını hatırlatması algıdır; algı geçmiş deneyimler ve duygular gibi etkenlerden etkilendiği için aynı uyarıcı iki kişide farklı anlam kazanır.
  • Farklı algı farklı tepkiye yol açar: Biri durup gülümserken diğeri yürümeye devam eder.
Örnek cevap

Tarçınlı kek kokusu dışarıdan gelen bir uyarıcıdır, ben ve arkadaşım ise bu uyarıcıya tepki veren organizmalarız. Koku ikimizin de burnundaki duyu hücrelerini uyarıp beynimize iletildiği için ikimizde de duyum gerçekleşti. Fark algı aşamasında ortaya çıktı: Ben bu kokuyu babaannemle geçirdiğim bayram sabahlarıyla ilişkilendirdim, arkadaşımın ise böyle bir anısı yoktu. Algı geçmiş deneyimlerden ve duygulardan etkilendiği için aynı koku bizde farklı anlamlar kazandı. Bu yüzden ben gülümseyip yavaşladım, arkadaşım ise yürümeye devam etti; yani farklı algı farklı tepkiye yol açtı.

Açık uçlu · 2

Okul yönetimi, kantinde meyve satışlarının çok düşük olduğunu fark ediyor ve bir hafta boyunca hangi ürünlerin hangi saatlerde satıldığını kaydediyor. Kayıtlar, meyvelerin kasadan uzaktaki alt rafta durduğunu ve teneffüs kısa olduğu için öğrencilerin çoğunun kasaya en yakın ürünü aldığını gösteriyor. Yönetim, meyveler kasanın hemen yanına konursa satışlarının artacağını düşünüyor. Ertesi ay meyveleri kasanın yanına taşıyor.

Bu süreçte psikolojinin dört amacının her biri hangi adımda görülüyor? Amaçların birbirine nasıl bağlandığını açıkla. Ardından öğrencilerin seçimlerini bu yolla yönlendirmeyi doğru bulup bulmadığını gerekçesiyle belirt.

Cevabını kâğıda yaz ya da sesli söyle, sonra devam et.

Kontrol et
Meyvelerin kasanın yanına taşınması psikolojinin hangi amacına örnektir?

Bu şık doğru değil. Satışların artacağını düşünmek tahmindir. Meyveleri taşımak ise tahminin ardından koşulları değiştirerek davranışı etkilemektir.

Doğru. Davranışı etkileyen koşulları düzenleyerek bir davranışın görülme olasılığını artırmak kontrol etmedir. Yönetim rafın yerini değiştirerek meyve alma davranışını artırmaya çalışıyor.

Bu şık doğru değil. Açıklama, öğrencilerin neden kasaya yakın ürünü aldığını ortaya koyan adımdır. Rafın yerini değiştirmek açıklamadan sonra gelen bir müdahaledir.

Cevabında bunlar olmalı
  • Hangi ürünün hangi saatte satıldığının kaydedilmesi tanımlamadır; öğrencilerin kısa teneffüs yüzünden kasaya en yakın ürünü aldığının ortaya konması açıklamadır.
  • Meyveler kasanın yanına konursa satışların artacağının düşünülmesi tahmin etmedir; meyvelerin taşınması kontrol etmedir.
  • Amaçlar birbirine bağlıdır: Doğru tanımlama açıklamaya, doğru açıklama tahmine, tahmin de bilinçli bir kontrole zemin hazırlar.
  • Değerlendirmede bir tutum alınır ve gerekçelendirilir; örneğin öğrencinin seçim özgürlüğü korunduğu sürece sağlıklı seçeneği kolaylaştırmanın kabul edilebilir olup olmadığı tartışılır.
Örnek cevap

Yönetimin hangi ürünün hangi saatte satıldığını kaydetmesi tanımlamadır. Öğrencilerin kısa teneffüs yüzünden kasaya en yakın ürünü aldığını ortaya koyması açıklamadır. Meyveler kasanın yanına konursa satışların artacağını düşünmesi tahmin etme, meyveleri gerçekten taşıması da kontrol etmedir. Bu amaçlar birbirine bağlı, çünkü yönetim davranışı önce doğru tanımlamasaydı nedenini bulamaz, nedenini bilmeden de doğru bir düzenleme yapamazdı. Bence bu yönlendirme doğru, çünkü kimseye bir şey yasaklanmıyor; öğrenciler istediklerini almaya devam ediyor, yalnızca sağlıklı seçenek daha kolay hâle geliyor.

Açık uçlu · 3

İlçende yeni bir gençlik merkezi açılacak ve belediye, gençlerin burada hem ders çalışıp hem de vakit geçirebileceği bir düzen kurmak istiyor. Merkezde çalışacak görevlilerin seçimi, çalışma salonunun gençlerin verimli çalışmasını sağlayacak biçimde düzenlenmesi ve birbirini tanımayan gençlerin merkezde kaynaşması için psikoloji uzmanlarından destek alınacak. Belediye, hangi uzmanlarla çalışacağına henüz karar vermedi.

Bu projede psikolojinin hangi alt dalları hangi görevleri üstlenebilir? En az üç alt dalı görevlerle gerekçesiyle eşleştir. Sence projenin başarısı için en çok hangi alanın desteği gerekir? Açıkla.

Cevabını kâğıda yaz ya da sesli söyle, sonra devam et.

Kontrol et
Merkezde çalışacak görevlilerin seçilmesi en çok hangi alt dalın konusudur?

Bu şık doğru değil. Psikometri test ve ölçme araçlarını geliştirip geçerlik ve güvenirliklerini değerlendirir. Seçimde test kullanılabilir ama işe uygun personel seçimi başka bir alt dalın çalışma konusudur.

Bu şık doğru değil. Danışmanlık psikolojisi bireylerin uyum sorunlarıyla başa çıkmasına ve kendini tanımasına destek olur. Bir kurum için çalışan seçmek onun konusu değildir.

Doğru. İşe uygun personel seçimi, personel eğitimi ve takım çalışması endüstri ve örgüt psikolojisinin konuları arasındadır.

Birbirini tanımayan gençlerin merkezde kaynaşması ve grup içi etkileşim en çok hangi alt dalın konusudur?

Doğru. Bireylerin grup içindeki davranışlarını, birbirlerini nasıl etkilediklerini ve iş birliğini incelemek sosyal psikolojinin konusudur.

Bu şık doğru değil. Gelişim psikolojisi yaşla birlikte değişen süreçleri inceler. Gençlerin yaş dönemi önemli olsa da grup içi kaynaşmanın kendisi sosyal psikolojinin konusudur.

Bu şık doğru değil. Klinik psikoloji psikolojik bozuklukları inceler ve psikoterapi gibi müdahalelerde bulunur. Gençlerin tanışıp kaynaşması bir bozukluk değildir.

Cevabında bunlar olmalı
  • Görevli seçimi endüstri ve örgüt psikolojisinin konusudur: İşe uygun personel seçimi, personel eğitimi ve takım çalışması bu alana girer.
  • Çalışma salonunun verimli çalışmayı sağlayacak biçimde düzenlenmesi eğitim psikolojisiyle ilişkilidir: Bu alan öğrenme sürecinde verimi en üst düzeye çıkarmayı amaçlar.
  • Gençlerin kaynaşması ve grup içi etkileşim sosyal psikolojinin konusudur.
  • Hangi alanın daha önemli olduğu tek doğru cevabı olmayan bir sorudur; seçim projenin amacına dayanan bir gerekçeyle savunulur.
Örnek cevap

Merkezde çalışacak görevlilerin seçimi endüstri ve örgüt psikolojisinin işidir, çünkü bu alan işe uygun personel seçimi ve takım çalışmasıyla ilgilenir. Çalışma salonunun gençlerin verimli çalışabileceği biçimde düzenlenmesinde eğitim psikolojisinden destek alınabilir, çünkü bu alan öğrenme sürecinde verimi artırmayı amaçlar. Gençlerin birbirleriyle kaynaşması ise grup içi etkileşimi inceleyen sosyal psikolojinin konusudur. Bence projenin başarısı için en önemli alan sosyal psikoloji. Gençler merkezde kendilerini bir grubun parçası gibi hissetmezlerse, salon ne kadar iyi düzenlenmiş olursa olsun merkeze gelmek istemezler.

Açık uçlu · 4

Okul gazetesi öğrencilere bir anket uyguladı. Sonuçlara göre haftada daha çok saat okul kulübü etkinliğine katılan öğrencilerin daha az gün devamsızlık yaptığı görüldü. Gazete haberi, kulüplere katılmak devamsızlığı azaltıyor başlığıyla yayımladı; bazı öğretmenler ise başlığın aceleci olduğunu söylüyor.

Gazetenin yaptığı araştırma hangi yöntemle yapılmıştır ve başlık neden aceleci sayılabilir? Aynı soruyu neden-sonuç ilişkisini sınayacak biçimde araştırmak isteseydin nasıl bir deney tasarlardın? Bağımsız ve bağımlı değişkeni, deney ve kontrol grubunu ve sabit tutacağın dışsal faktörleri belirt.

Cevabını kâğıda yaz ya da sesli söyle, sonra devam et.

Kontrol et
Haftalık kulüp etkinliği saati ile devamsızlık gün sayısı arasındaki ilişki nasıl bir korelasyondur?

Bu şık doğru değil. Pozitif korelasyonda iki değişken aynı yönde değişir. Burada kulüp saati artarken devamsızlık azalıyor, yani değişkenler ters yönde hareket ediyor.

Doğru. Değişkenlerden biri artarken diğeri azalıyorsa korelasyon negatiftir. Kulüp saati arttıkça devamsızlık gün sayısı azalıyor.

Bu şık doğru değil. Sıfır korelasyonda değişkenler arasında gözlenebilir doğrusal bir ilişki yoktur. Burada ise belirgin, ters yönlü bir ilişki görülüyor.

Gazete başlığı neden aceleci sayılabilir?

Bu şık doğru değil. Anket psikolojide sık kullanılan bir veri toplama tekniğidir. Sorun tekniğin kendisi değil, sonuçtan çıkarılan yorumdur.

Doğru. Korelasyon iki değişkenin birlikte değiştiğini gösterir ama hangisinin hangisine yol açtığını göstermez. Örneğin okula düzenli gelen öğrenciler kulüplere de daha kolay katılıyor olabilir.

Bu şık doğru değil. Korelasyon katsayısı -1 ile +1 arasında değer alır; negatif de olabilir. Başlıktaki sorun katsayının işaretiyle ilgili değildir.

Cevabında bunlar olmalı
  • Gazetenin araştırması ilişkisel yöntemle yapılmıştır: Anketle toplanan verilerde iki değişken arasında negatif korelasyon bulunmuştur.
  • İlişkisel yöntem neden-sonuç ilişkisi kurmaz; bu yüzden kulüplere katılmanın devamsızlığı azalttığını söylemek için bu veriler yeterli değildir.
  • Neden-sonuç ilişkisini sınamak için deneysel yöntem gerekir: Bağımsız değişken kulüp etkinliği programı, bağımlı değişken devamsızlık gün sayısıdır; katılımcılar seçkisiz olarak deney ve kontrol grubuna ayrılır.
  • Deney grubuna kulüp etkinliği programı uygulanır, kontrol grubuna uygulanmaz; sonucu etkileyebilecek dışsal faktörler (örneğin aynı okul, aynı dönem, benzer sınıf düzeni) iki grupta sabit tutulur.
Örnek cevap

Gazete ilişkisel yöntemi kullanmış ve kulüp saati ile devamsızlık arasında negatif bir korelasyon bulmuş. Ama ilişkisel yöntem neden-sonuç ilişkisi kurmaz; belki de okula düzenli gelen öğrenciler kulüplere daha kolay katılıyordur, bu yüzden başlık aceleci. Bunu sınamak için gönüllü öğrencileri rastgele iki gruba ayırırdım. Deney grubundakileri bir dönem boyunca haftada üç saat kulüp etkinliğine katardım, kontrol grubu ise programa katılmazdı. Bağımsız değişken kulüp etkinliği programı, bağımlı değişken dönem sonundaki devamsızlık gün sayısı olurdu. İki grubun aynı okuldan ve aynı dönemde olmasını sağlayarak dışsal faktörleri sabit tutardım.