İçeriğe geç
FELSEFE 11 · 3. ÜNİTE

Akıl ve İnanç: Kavram Haritası

Ünitenin konuları ve kavramları birbirine nasıl bağlanıyor? Adım adım aç ya da boşlukları tamamla.

Bir kutuya dokun: dalları açılsın. Kavram kutusunda kısa tanım da görünür.

Her boş kutu için aşağıdaki kavramlardan birini seç, sonra “Kontrol et”e dokun.

Boş kutulara aşağıdakilerden birini seç, sonra “Kontrol et”e dokun. Adımın hepsi doğru olunca sonraki adım açılır.

Seçilebilecek kavramlar
  • Bilgi
  • Din felsefesi
  • İman
  • Kötülük problemi
  • Meşşaiye okulu
  • Paradoks
  • Perde
  • Skolastik felsefe
  • Temelcilik
    • ilk konusu
      • hakikate ulaştıran yeti

        Düşünme, akıl yürütme ve değerlendirme süreçlerini gerçekleştiren; insanın doğruya ve hakikate ulaşmasını sağlayan zihinsel yetidir.

        Kavram sayfası
      • doğru kabul etme durumu

        Bir düşünceyi, varlığı ya da önermeyi doğru veya güvenilir kabul etme durumudur; hem bir önermeyi doğru kabul eden zihinsel tutumu hem de güven, bağlılık ve teslimiyet içeren içsel yönelimi kapsar.

        Kavram sayfası
        • Tanrı'ya yönelen bağlılık

          Arapça kökenli; güven, samimiyet ve teslimiyet anlamlarını içeren, daha çok din alanına ait olan ve yöneldiği varlık Tanrı olan bağlılıktır.

          Kavram sayfası
        • dinî bağlamdaki adı

          İnancın dinî bağlamdaki karşılığıdır; Tanrı'nın varlığını kabul etmeyi ve Tanrı hakkındaki önermelerin doğruluğunu benimsemeyi içeren, bağlanma, güvenme ve teslimiyet barındıran kabuldür.

          Kavram sayfası
          • iki inanmayı ayıran
      • gerekçelendirilmiş doğru inanç

        Felsefede Platon'dan bu yana gerekçelendirilmiş doğru inanç olarak ele alınan; kişinin bir önermeye inanmasını, bu inancın gerçekte doğru olmasını ve sağlam gerekçelerle desteklenmesini gerektiren kavramdır.

        Kavram sayfası
      • temel kavramları inceleyen alan

        Tanrı, ibadet, iman, inanç, vahiy, kutsal, peygamber ve dinî tecrübe gibi kavramları ele alan; amacı dinî inançları savunmak ya da çürütmek değil, ele aldığı konu ve problemleri temellendirmek olan felsefe alanıdır.

        Kavram sayfası
        • ayrı alanlar sayan
        • özdeşlik gören
        • eylem-düşünce ayrımı yapan
      • temel problemi

        Bağlantı: cevaplardan biri · Temelcilik

        Bağlantı: cevaplardan biri · Fideizm

        Bağlantı: cevaplardan biri · Gönül

    • ikinci konusu
      • kanıt isteyen yaklaşım

        İnancın akla uygun temellere ve kanıtlara dayandırılması, gerekçelendirilmesi gerektiğini savunan felsefi yaklaşımdır.

        Kavram sayfası
      • aklın sınırını vurgulayan

        İmancılık da denen; inancın temellendirilmesinde aklın sınırlı bir gücü olduğunu, inancın aklı aştığını ve mantıksal bir temellendirmeye tabi tutulamayacağını savunan görüştür.

        Kavram sayfası
        • en katı biçimi

          Akıl ve inancın asla bir arada bulunamayacağını savunan, fideizmin en katı biçimidir.

          Kavram sayfası
        • en uç temsilcisi
        • temsilcisi
          • imanın niteliği

            Kierkegaard'a göre imanın taşıdığı nitelik; aklı aşan, mantıksal açıdan açıklanamayan ve temellendirilemeyen durumdur.

            Kavram sayfası
      • üçüncü yolun kavramı

        Tanrı inancının temellendirilmesinde ve Tanrı'ya varışta aracın akıl değil gönül olduğunu kabul eden, bununla birlikte aklın rehberliğini dışlamayan ılımlı yaklaşımın temel kavramıdır.

        Kavram sayfası
        • iki seçenek argümanı
        • üç mertebe ayıran
          • ilk mertebe

            Gazali'ye göre ilk iman mertebesidir; başkalarını örnek alarak benimsenen inançtır ve avamın imanı olarak da adlandırılır.

            Kavram sayfası
          • en yüksek mertebe

            Gazali'ye göre şüpheden uzak, kesinliğe yakın en yüksek iman mertebesidir; kalbî tecrübe ve manevi sezgiyle ulaşılan bu imana ariflerin imanı da denir.

            Kavram sayfası
        • Kutadgu Bilig yazarı
        • aklı denize benzeten
        • Makâlât yazarı
          • nesnelerle Tanrı arasındaki

            Hacı Bektaş Veli'nin anlatımında Tanrı ile bütün nesneler arasında bulunan, gönül ile Tanrı arasında ise bulunmayan engeldir.

            Kavram sayfası
        • şiirleriyle anlatan
          • şiirdeki yöneliş

            Yunus Emre'nin şiirinde öne çıkan, Tanrı'ya yönelen aşktır; aklın sınırlarını aşan bir hakikat arayışı mı yoksa akılla birbirini tamamlayan bir unsur mu olduğu tartışılır.

            Kavram sayfası
        • Garib-nâme yazarı
      • felsefe tarihindeki dönemi
        • eleştirilere felsefi karşılık

          Savunma anlamına gelir; ilk dönem Hristiyan düşünürlerinin Hristiyanlığa yönelik eleştirilere felsefe aracılığıyla karşı çıkma çabasının adıdır.

          Kavram sayfası
        • inancı akla önceleyen
      • felsefe tarihindeki dönemi
        • aklın rolünü vurgulayan

          Hakikate ulaşmada aklın rolünü vurgulayan ve inancın akılla desteklenmesi gerektiğini savunan İslam felsefesi okuludur.

          Kavram sayfası
        • akıl ve nakil tartışması

          Temsilcilerine göre hakikatin akılla bilinebileceği, ancak aklın naklî (vahiy, ayet, hadis) bilginin önüne geçtiği İslam düşüncesi okullarının ortak adıdır.

          Kavram sayfası
        • tasdik görevini öne çıkaran

          Aklın yalnızca inancın bilgisini tasdik etmede işe yaradığını kabul eden İslam düşüncesi geleneğidir.

          Kavram sayfası
        • kavrayışın zayıflığına dikkat çeken
        • zorunlu varlık kanıtını kuran