11. SINIF · 1. ÜNİTE

Çevre Sorunları ve Felsefe

Bir ormanı kesmek yalnızca bir çevre sorunu mu, yoksa insanın doğaya karşı sorumluluğunu sorgulatan felsefi bir mesele mi?

Konular

1. KONU
Çevre ve İnsan İlişkisi
Bir gölün kuruması ya da bir fabrikanın zehirli gaz sızdırması neden yalnızca bilimin değil, felsefenin de sorusudur?
Özet: Çevre ve İnsan İlişkisi Slayt: Çevre ve İnsan İlişkisi Kartlar: Çevre ve İnsan İlişkisi
2. KONU
Çevre Etiği
Bir ağacın, bir nehrin ya da bir dağın, insana yararı olmasa da değeri var mıdır?
Özet: Çevre Etiği Slayt: Çevre Etiği Kartlar: Çevre Etiği

Ünitenin kavramları

28 KAVRAM

1. KONU

Çevre ve İnsan İlişkisi

Çevre: İnsanı kuşatan, yaşamını etkileyen fiziksel, kimyasal, biyolojik, sosyal ve kültürel koşulların bütünüdür.
Fiziksel çevre: Doğal ve yapay unsurlardan oluşan, gözle görülüp dokunulabilen çevredir.
Doğal çevre: İnsan eli değmeden var olan göl, orman, dağ gibi unsurların oluşturduğu çevredir.
Yapay çevre: İnsanın doğayı dönüştürerek kurduğu köprü, fabrika, kent gibi yapılardan oluşan çevredir.
Sosyokültürel çevre: İnsan ilişkileri, gelenekler, dil ve değerler üzerinden şekillenen çevredir.
Çevre felaketi: İnsan faaliyetlerinin doğada ve insan hayatında geniş çaplı, kalıcı zarara yol açmasıdır.
Mekanik dünya görüşü2. KONUDA DA GEÇER: Doğayı parçaları çözülüp kullanılabilecek bir makine gibi gören anlayıştır.
İnsan merkezli doğa anlayışı: Doğayı insanın ihtiyaçlarını karşılayan bir kaynak olarak değerlendiren bakıştır.
Sürdürülebilir kalkınma: Doğaya zarar vermeden insan yaşamını iyileştirmeyi hedefleyen kalkınma anlayışıdır.
Sıfır atık: Atığı kaynağında azaltmayı, kullanılanı geri kazanmayı amaçlayan yaşam ve üretim biçimidir.
Sera gazı: Atmosferde ısıyı tutarak küresel ısınmaya yol açan karbondioksit gibi gazlardır.
Ahlaki sorumluluk2. KONUDA DA GEÇER: Kişinin eylemlerinin sonuçlarını üstlenmesi ve başkalarına zarar vermemekle yükümlü olmasıdır.

2. KONU

Çevre Etiği

Çevre etiği: İnsanın doğaya karşı ahlaki sorumluluklarını felsefi açıdan inceleyen, 20. yüzyılda ortaya çıkan uygulamalı etik alanıdır.
Hilozoizm: Maddenin ve doğanın canlı olduğunu kabul eden İlk Çağ görüşüdür.
Arkhe: İlk Çağ doğa filozoflarının, her şeyin kendisinden çıktığını düşündükleri ilk ilkedir.
Sudur: İslam filozoflarına göre çokluğun "bir" olan Allah'tan taşarak meydana gelmesidir.
Araçsal değer: Bir şeyin başka bir şeye, özellikle insana sağladığı fayda yüzünden taşıdığı değerdir.
İçsel değer: Bir şeyin kimseye yararı olmasa da kendisi olduğu için taşıdığı değerdir.
İnsan merkezci yaklaşım: İnsanı diğer canlılardan değerli sayan ve doğanın değerini insana yararıyla ölçen çevre etiği görüşüdür.
Canlı merkezci yaklaşım: İnsanla birlikte bütün canlıların kendi başına değerli olduğunu savunan çevre etiği görüşüdür.
Çevre merkezci yaklaşım: Ahlaki sorumluluğu canlıların yanında toprak, su, dağ gibi cansız doğayı da kapsayacak biçimde genişleten görüştür.
Derin ekoloji: Doğanın insandan bağımsız değerli olduğunu, insanın kendi ihtiyaçları için doğanın zenginliğini azaltmaya hakkı olmadığını savunan görüştür.
Fütüristik yaklaşım: Doğayı gelecek kuşaklardan ödünç aldığımızı söyleyerek gelecek kuşakları merkeze alan görüştür.
Potansiyel değer: Çevre etiğinde varlıkların ahlaki statüsünü, yani hangi varlıkların ahlaken hesaba katılacağını tartışan kavramdır.
Sürdürülebilirlik: Kaynakları koruyup geliştirerek yaşamı uzun vadede destekleyebilme durumudur.
Nesiller arası eşitlik: Dünyanın kaynaklarının bugünkü ve gelecek kuşaklar arasında adil paylaşılmasıdır.
Afet bilinci: Afetlerin her an olabileceğini bilip hazırlıklı olmak ve afet sonrasında canlılara yardım etmeyi sorumluluk saymaktır.
Felsefi metin: Bir problemi kavramlar ve gerekçeli argümanlarla sorgulayan, tutarlı biçimde yazılmış metindir.