Çevre Sorunları ve Felsefe
Bir ormanı kesmek yalnızca bir çevre sorunu mu, yoksa insanın doğaya karşı sorumluluğunu sorgulatan felsefi bir mesele mi?
Konular
- 1. KONU
Çevre ve İnsan İlişkisi
Bir gölün kuruması ya da bir fabrikada yaşanan gaz kaçağı neden yalnızca bilimin değil, felsefenin de sorusudur?
- 2. KONU
Çevre Etiği
Bir ağacın, bir nehrin ya da bir dağın, insana yararı olmasa da değeri var mıdır?
Bunları karıştırma6 çift
Bütün canlılar kendi başına değerlidir.
aynı şey değil
Cansız doğa da etiğin içindedir.
Doğa, insana sağladığı fayda kadar değerlidir.
aynı şey değil
Doğa kendi başına değerlidir.
Merkezde gelecek kuşaklar vardır.
aynı şey değil
Çevre insandan bağımsız olarak değerlidir.
Aral Gölü
Hatalı uygulamalar yüzünden büyük ölçüde kurudu.
aynı şey değil
Bhopal, 1984
Tarım ilacı fabrikasında gaz kaçağı.
Ortak nokta: Arkalarında insan faaliyetleri var.
Bacon
Bilgi güçtür.
aynı şey değil
Descartes
Merkezde akıllı insan, çevresinde mekanik doğa.
Doğal ve yapay unsurlar.
aynı şey değil
İnsan ilişkileri.
Ünitenin kavramları28 kavram
Çevre ve İnsan İlişkisi
- Çevre
- İnsanı kuşatan, yaşamını etkileyen fiziksel, kimyasal, biyolojik, sosyal ve kültürel koşulların bütünüdür.
- Fiziksel çevre
- Doğal ve yapay unsurlardan oluşan çevredir.
- Doğal çevre
- İnsan eli değmeden var olan göl, orman, dağ gibi unsurların oluşturduğu çevredir.
- Yapay çevre
- İnsanın doğayı dönüştürerek kurduğu köprü, fabrika, kent gibi yapılardan oluşan çevredir.
- Sosyokültürel çevre
- İnsan ilişkileri, gelenekler, dil ve değerler üzerinden şekillenen çevredir.
- Çevre felaketi
- İnsan faaliyetlerinin doğada ve insan hayatında geniş çaplı, kalıcı zarara yol açmasıdır.
- Mekanik dünya görüşü
- Doğayı parçaları çözülüp kullanılabilecek bir makine gibi gören anlayıştır.
- 1. KONU2. KONU
- İnsan merkezli doğa anlayışı
- Doğayı insanın ihtiyaçlarını karşılayan bir kaynak olarak değerlendiren bakıştır.
- Sürdürülebilir kalkınma
- Doğaya zarar vermeden insan yaşamını iyileştirmeyi hedefleyen kalkınma anlayışıdır.
- Sıfır atık
- Atığı kaynağında azaltmayı, kullanılanı geri kazanmayı amaçlayan yaşam ve üretim biçimidir.
- Sera gazı
- Atmosferde ısıyı tutarak küresel ısınmaya yol açan karbondioksit gibi gazlardır.
- Ahlaki sorumluluk
- Kişinin eylemlerinin sonuçlarını üstlenmesi ve başkalarına zarar vermemekle yükümlü olmasıdır.
- 1. KONU2. KONU
Çevre Etiği
- Çevre etiği
- İnsanın doğaya karşı ahlaki sorumluluklarını felsefi açıdan inceleyen, 20. yüzyılda ortaya çıkan uygulamalı etik alanıdır.
- Hilozoizm
- Maddenin ve doğanın canlı olduğunu kabul eden İlk Çağ görüşüdür.
- Arkhe
- İlk Çağ doğa filozoflarının, her şeyin kendisinden çıktığını düşündükleri ilk ilkedir.
- Sudur
- İslam filozoflarına göre çokluğun "bir" olan Allah'tan taşarak meydana gelmesidir.
- Araçsal değer
- Bir şeyin başka bir şeye, özellikle insana sağladığı fayda yüzünden taşıdığı değerdir.
- İçsel değer
- Bir şeyin kimseye yararı olmasa da kendisi olduğu için taşıdığı değerdir.
- İnsan merkezci yaklaşım
- İnsanı diğer canlılardan değerli sayan ve doğanın değerini insana yararıyla ölçen çevre etiği görüşüdür.
- Canlı merkezci yaklaşım
- İnsanla birlikte bütün canlıların kendi başına değerli olduğunu savunan çevre etiği görüşüdür.
- Çevre merkezci yaklaşım
- Ahlaki sorumluluğu canlıların yanında toprak, su, dağ gibi cansız doğayı da kapsayacak biçimde genişleten görüştür.
- Derin ekoloji
- Doğanın insandan bağımsız değerli olduğunu, insanın kendi ihtiyaçları için doğanın zenginliğini azaltmaya hakkı olmadığını savunan görüştür.
- Fütüristik yaklaşım
- Doğayı gelecek kuşaklardan ödünç aldığımızı söyleyerek gelecek kuşakları merkeze alan görüştür.
- Potansiyel değer
- Çevre etiğinde varlıkların ahlaki statüsünü, yani hangi varlıkların ahlaken hesaba katılacağını tartışan kavramdır.
- Sürdürülebilirlik
- Kaynakları koruyup geliştirerek yaşamı uzun vadede destekleyebilme durumudur.
- Nesiller arası eşitlik
- Dünyanın kaynaklarının bugünkü ve gelecek kuşaklar arasında adil paylaşılmasıdır.
- Afet bilinci
- Afetlerin her an olabileceğini bilip hazırlıklı olmak ve afet sonrasında canlılara yardım etmeyi sorumluluk saymaktır.
- Felsefi metin
- Bir problemi kavramlar ve gerekçeli argümanlarla sorgulayan, tutarlı biçimde yazılmış metindir.