İçeriğe geç
PSİKOLOJİ · 3. ÜNİTE

Nasıl Öğreniriz?: Kavram Haritası

Ünitenin konuları ve kavramları birbirine nasıl bağlanıyor? Adım adım aç ya da boşlukları tamamla.

Bir kutuya dokun: dalları açılsın. Kavram kutusunda kısa tanım da görünür.

Her boş kutu için aşağıdaki kavramlardan birini seç, sonra “Kontrol et”e dokun.

Boş kutulara aşağıdakilerden birini seç, sonra “Kontrol et”e dokun. Adımın hepsi doğru olunca sonraki adım açılır.

Seçilebilecek kavramlar
  • Denetimsiz öğrenme
  • Depolama
  • Gizil öğrenme
  • Kendiliğinden geri gelme
  • Koşullu uyarıcı
  • Model alma
  • Olgunlaşma
  • Telaffuz edilebilirlik
  • Yaşantı
    • ilk konusu
      • temel süreci

        Yaşantılar yoluyla bireyde kalıcı izli davranış değişiklikleri meydana getirme sürecidir.

        Kavram sayfası

        Bağlantı: ortaya çıkardığı tür · Öğrenilmiş davranış

        • çevreyle etkileşimin izi

          Deneyim de denir; bireyin çevresiyle etkileşimi sonucunda edindiği izlerdir.

          Kavram sayfası
        • değişen şey

          Organizmanın yaptığı, gözlenebilen ya da zihinde gerçekleşen her türlü etkinliktir.

          Kavram sayfası
          • harekete geçiren etken

            Organizmada tepki oluşturan iç ya da dış etkendir.

            Kavram sayfası
          • verilen karşılık

            Organizmanın bir uyarıcı karşısında gösterdiği davranıştır.

            Kavram sayfası
        • önceden gereken durum

          Bireyin öğrenme için gerekli fiziksel, zihinsel ve duygusal olgunluğa sahip olma durumudur; gereken ön bilgiyi edinmiş olmak da buna dahildir.

          Kavram sayfası
        • işe karışan zihinsel süreçler

          Dikkat, algı, bellek, düşünme ve problem çözme gibi zihinsel süreçlerin bütünüdür.

          Kavram sayfası
      • yol gösterme süreci

        Öğrenme hedeflerinin gerçekleşebilmesi için öğrenmeyi kılavuzlama ve gerekli koşulları oluşturma sürecidir.

        Kavram sayfası
        • amaca ve plana bağlanmış hâli

          Belirli bir amaca göre öğrenmeyi kolaylaştıracak etkinlikleri düzenleme, gerekli araç gereçleri sağlama ve bireye rehberlik etme sürecidir; öğretme sürecinin plana bağlanmış hâlidir.

          Kavram sayfası
    • ikinci konusu
      • refleksleri kapsayan tür

        Bir türün bütün üyelerinde görülen, öğrenilmeyen davranıştır; refleksif davranışlar bu gruptadır.

        Kavram sayfası
      • ilaç ya da yorgunlukla görülen

        İlaç, yüksek ateş, yorgunluk, narkoz gibi geçici etkilerle ortaya çıkan ve etki geçince kaybolan, kalıcı olmayan davranıştır.

        Kavram sayfası
      • zihinsel çaba isteyen tür

        Yaşantı ürünü olan, sonradan edinilen ve nispeten kalıcı izli davranıştır; çoğu zihinsel çaba gerektirir.

        Kavram sayfası
      • birinci etmen grubu
        • biyolojik donanımın sınırı

          Bir organizmanın yalnızca biyolojik donanımının izin verdiği davranışları öğrenebilmesidir.

          Kavram sayfası
        • bedensel ve bilişsel hazırlık

          Öğrenmenin gerçekleşebilmesi için bireyin gerekli bedensel ve bilişsel olgunluğa ulaşmasıdır; genellikle yaşla birlikte ilerleyen doğal bir biyolojik gelişim sürecidir.

          Kavram sayfası
        • akıl yürütme ve uyum becerisi

          Bireyin akıl yürütme, problem çözme, soyut düşünme ve çevresine uyum sağlama becerisidir.

          Kavram sayfası
        • odağı sürdürebilme

          Kişinin ilgisini belirli bir konuya yönelterek gereksiz uyarıcılardan uzaklaşabilme becerisidir.

          Kavram sayfası
        • bilinç açıklığı durumu

          Bireyin çevresel uyarıcılara karşı fizyolojik ve bilişsel olarak ne düzeyde tepki verebildiğini gösteren bilinç açıklığı durumudur.

          Kavram sayfası
          • ters U eğrisiyle açıklayan

            Çok düşük ya da çok yüksek uyarılmışlık düzeylerinin öğrenmeyi zorlaştırdığını, orta düzey uyarılmışlığın en uygun öğrenme koşullarını sağladığını söyleyen yasadır.

            Kavram sayfası
        • bedenin işleyişi

          Bireyin bedenindeki biyolojik ve fiziksel durumdur; genel sağlık durumu ve bedenin işleyişi öğrenmede etkin rol oynar.

          Kavram sayfası
        • ölçüsüne göre etkileyen endişe

          Bireyin belirsizliğe ya da olası tehditlere karşı hissettiği endişe ve huzursuzluk hâlidir.

          Kavram sayfası
        • önceki öğrenmenin etkisi

          Önceden öğrenilen bilgi ve becerilerin sonradan öğrenilenleri etkilemesidir.

          Kavram sayfası
          • kolaylaştıran yönü

            Olumlu transfer de denir; önceki öğrenmelerin yeni öğrenmeleri kolaylaştırmasıdır.

            Kavram sayfası
          • zorlaştıran yönü

            Olumsuz transfer de denir; önceki öğrenmelerin yeni öğrenmeleri zorlaştırmasıdır.

            Kavram sayfası
      • ikinci etmen grubu
        • belirgin olma

          Öğrenilecek materyalin diğer uyarıcılardan kolayca ayırt edilebilmesidir.

          Kavram sayfası
        • bilinenle bağ kurma

          Öğrenilecek bilginin zihinde önceden var olan bilgi, kavram ya da deneyimlerle anlamlı bağlantılar kurularak örgütlenmesi sürecidir.

          Kavram sayfası
        • benzerliğe göre sınıflama

          Öğrenilecek materyalin kavramsal benzerliklerine ve farklılıklarına göre sınıflandırılmasıdır.

          Kavram sayfası
      • üçüncü etmen grubu
        • zamana yayarak çalışma

          Öğrenme materyalinin zamana yayılarak, aralar verilen kısa ve düzenli çalışma sürelerinde öğrenilmesidir.

          Kavram sayfası
        • tek oturumda çalışma

          Öğrenme materyalinin tek bir oturumda, hiç ara verilmeden öğrenilmesidir.

          Kavram sayfası
        • küçük birimlerle çalışma

          Öğrenilecek malzemenin küçük ve anlamlı parçalara ayrılarak öğrenilmesidir.

          Kavram sayfası
        • tamamını birlikte ele alma

          Öğrenilecek malzemenin tamamının bir bütün olarak ele alınıp öğrenilmesidir.

          Kavram sayfası
        • sonucu bilme

          Bireyin öğrenme sonucunu bilmesi, ne kadar öğrendiği konusunda bilgilendirilmesidir.

          Kavram sayfası
    • üçüncü konusu
      • uyarıcı-tepki bağına bakan

        Öğrenmeyi yalnızca gözlemlenebilir davranışlardaki kalıcı değişiklikler üzerinden tanımlayan, bilişsel süreçleri açıklama kapsamına almayan öğrenme yaklaşımıdır.

        Kavram sayfası
        • köpeklerle inceleyen
          • incelediği öğrenme

            Organizmada başlangıçta tepki yaratmayan bir uyarıcının belirli bir anlam taşıyan başka bir uyarıcıyla eşleştiğinde tepki oluşturma gücü kazanmasıdır.

            Kavram sayfası
            • başta tepkisiz bırakan

              Tek başına verildiğinde organizmada herhangi bir tepkiye yol açmayan uyarıcıdır.

              Kavram sayfası
            • doğal tepkiyi başlatan

              Doğuştan gelen ve organizmada bir öğrenme süreci olmaksızın koşulsuz tepkiyi ortaya çıkaran uyarıcıdır.

              Kavram sayfası
            • eşleşmeyle güç kazanan

              Başlangıçta tepki oluşturmazken koşulsuz uyarıcıyla eşleştirildikten sonra organizmada belirli bir tepki oluşturan uyarıcıdır.

              Kavram sayfası
            • sonradan kazanılan karşılık

              Organizmanın öğrenme yoluyla koşullu uyarıcıya verdiği tepkidir.

              Kavram sayfası
            • eşleşme kesilince zayıflama

              Koşullu tepkinin, koşulsuz uyarıcı verilmeden tekrarlanması durumunda zamanla zayıflayıp ortadan kalkmasıdır.

              Kavram sayfası
            • benzerine de karşılık

              Organizmanın koşullu uyarıcıya benzeyen uyarıcılara da koşullu tepki vermesidir.

              Kavram sayfası
        • farelerle kutuda inceleyen
          • incelediği öğrenme

            Organizmanın belirli olumlu sonuçlara ulaşmak ya da olumsuz durumlardan kaçınmak amacıyla bazı davranışları sergilemesi ya da bu davranışlardan kaçınması sürecidir.

            Kavram sayfası
            • hoşa gideni verme

              İstenen davranışın görülme sıklığını artıran ve organizma tarafından hoş karşılanan uyarıcıdır.

              Kavram sayfası
            • hoşa gitmeyeni kaldırma

              Organizma uygun bir tepki verdiğinde hoşa gitmeyen bir uyarıcının ortamdan kaldırılmasıdır; bu davranışın tekrarlanma olasılığını artırır.

              Kavram sayfası
            • davranışı azaltmayı hedefleyen

              İstenmeyen bir davranışın tekrarlanma olasılığını azaltmak için organizmayı hoşa gitmeyen bir uyarıcıya maruz bırakmak ya da hoşa giden bir uyarıcıdan mahrum etmektir.

              Kavram sayfası
        • kedilerle inceleyen
          • kedinin öğrenme biçimi

            Organizmanın rastgele denemeler sonucunda doğru tepkiyi bulması ve denemeler tekrarlandıkça bu tepkiyi giderek daha hızlı göstermesidir; Thorndike'ın bilmece kutusuna koyduğu kedi bu yolla öğrenmiştir.

            Kavram sayfası
      • gözlem ve motivasyona bakan

        Albert Bandura'nın, öğrenmenin yalnızca gözlemlenebilir davranışlarla ya da çevresel uyarıcılarla açıklanamayacağını, bireyin düşünceleri, davranışları ve çevresinin birbirine bağlı olarak şekillendiğini savunan öğrenme kuramıdır.

        Kavram sayfası
        • kuramı geliştiren
          • düşünce, davranış ve çevre

            Bandura'ya göre bireyin düşüncelerinin, davranışlarının ve çevresel koşulların birbirine bağlı olarak şekillenmesidir.

            Kavram sayfası
          • başarabileceğine inanç

            Bandura'ya göre bireyin başarılı olma ya da bir görevi tamamlama yeteneğine olan inancıdır.

            Kavram sayfası
          • izleyerek kazanma

            Gözlem yoluyla öğrenme de denir; bireyin bir başkasının davranışlarını ve bu davranışların sonuçlarını izleyerek yeni bilgi ve beceriler kazanmasıdır.

            Kavram sayfası
          • başkasının sonucundan karar

            Bireyin bir davranışın olumlu ve olumsuz sonuçlarını gözlemleyerek o davranışı sergileme ya da sergilememe yönünde karar vermesidir.

            Kavram sayfası
      • zihinsel süreçlere bakan

        Öğrenmenin içsel düşünme, problem çözme ve bilgi işleme gibi süreçlerle şekillendiğini, bilginin aktif biçimde işlenip anlamlandırıldığını savunan öğrenme yaklaşımıdır.

        Kavram sayfası
        • labirentte inceleyen
          • davranışa dökülmeyen bilgi

            Örtük öğrenme de denir; organizmanın çevresiyle etkileşimi sırasında farkında olmadan bilgi edindiği ve bu bilginin uygun bir uyarıcı ya da koşul oluşana kadar davranışa dönüşmediği öğrenme biçimidir.

            Kavram sayfası
          • zihindeki çevre planı

            Organizmanın çevresi hakkında zihninde oluşturduğu ve yön bulma ya da karar verme gibi durumlarda kullandığı haritadır.

            Kavram sayfası
        • şempanze ve tavukla inceleyen
          • ani içgörüyle çözme

            Organizmanın problem çözme sürecinde ani bir farkındalık ve içgörüyle çözüme ulaşmasıdır.

            Kavram sayfası
      • gözleme benzeyen ayrı süreç

        Başkalarının duygularına ilişkin görsel ya da işitsel ipuçlarının bireyde otomatik ve benzer tepkileri tetiklemesidir.

        Kavram sayfası
    • dördüncü konusu
      • karşılaştırmanın bir yanı
        • anlamlandırma aşaması

          Duyularla alınan bilgilerin anlamlı hâle getirilmesidir.

          Kavram sayfası
        • ayırıp anlamlandırma aşaması

          Duyularla alınan bilgilerin ayırt edilip anlamlandırılmasıdır.

          Kavram sayfası
        • kaydedilebilir kılma aşaması

          Algılanan bilgilerin düzenlenerek belleğe kaydedilebilir hâle getirilmesidir.

          Kavram sayfası
        • kalıcı hâle gelme aşaması

          Anlamlandırılan bilgilerin uzun süreli belleğe aktarılıp kalıcı hâle getirilmesidir.

          Kavram sayfası
        • yeniden kullanma aşaması

          Depolanan bilgilerin gerektiğinde hatırlanıp yeniden kullanılmasıdır.

          Kavram sayfası
        • dayandığı yapı

          Bilgiyi aralarındaki sinirsel bağlantılarla ileten, esnek ve kendini yenileyebilen sinir hücreleridir.

          Kavram sayfası

          Bağlantı: tasarımına örnek olan · Yapay sinir ağları

      • karşılaştırmanın öteki yanı

        Bilgisayar sistemlerinin verileri sayısal değerlere dönüştürüp matematiksel hesaplamalar ve mantıksal çıkarımlarla örüntüler bulduğu, bunlardan sınıflandırma, tahmin ya da tanıma sonuçları ürettiği öğrenme biçimidir.

        Kavram sayfası
        • veri kümesi bileşeni

          Makine öğrenmesinde sisteme sayısal biçimde sunulan veri kümeleridir.

          Kavram sayfası
        • işleme bileşeni

          Makine öğrenmesinde yapay sinir ağlarının veriyi işleyip hataları düzelttiği aşamadır.

          Kavram sayfası
        • sonuç bileşeni

          Makine öğrenmesinde sistemin ürettiği sınıflandırma, tahmin ya da tanıma sonuçlarıdır.

          Kavram sayfası
        • cevabı belli örnekle yöntem

          Makineye doğru cevapları önceden belli olan örneklerin verildiği, makinenin bu örneklerden öğrenip yeni verileri tahmin etmeye çalıştığı yöntemdir.

          Kavram sayfası
        • cevapsız veriyle yöntem

          Makineye doğru cevaplar olmadan yalnızca verilerin verildiği, makinenin verileri kendi başına gruplayarak örüntü bulmaya çalıştığı yöntemdir.

          Kavram sayfası
        • ödül ve ceza yöntemi

          Makinenin ödül ve ceza mekanizmasıyla eğitildiği, doğru adımların ödüllendirilip yanlış adımların cezalandırıldığı ve makinenin zamanla en uygun stratejiyi geliştirdiği yöntemdir.

          Kavram sayfası

          Bağlantı: mantığını hatırlatır · Edimsel koşullanma

        • dayandığı yapı

          Biyolojik nöronların bilgi işleme ve bağlantı kurma yapısından esinlenerek geliştirilen, belirlenmiş kurallar ve hesaplamalarla çalışan sistemlerdir.

          Kavram sayfası