İçeriğe geç
FELSEFE 10 · 3. ÜNİTE

Varlık Felsefesi: Yazılıya Hazırlık Çalışma Soruları

Bu sorular konuyu tekrar etmen için. Önce kendin cevapla, sonra kontrol et.

Kısa cevaplı sorular

1. Blok · Tanımdan kavram

Aşağıdaki tanımları oku ve her birinin hangi kavrama ait olduğunu bul. Havuzdaki kavramlardan ikisi hiçbir tanıma uymuyor.

Seçenekler
  • Varoluş
  • Öz
  • Ontoloji
  • Töz
  • İdea
  • Metafizik
  • Oluş
  • Fenomen

  1. Var olabilmek için başka hiçbir şeye dayanmaya ihtiyaç duymayan, kendi başına var olan temel varlık.

  2. Dış dünyadaki nesne ve olayların, insanın bilincinde ortaya çıkan görünüşleri.

  3. Bir şeyin var olmaya başlaması, yani meydana gelme süreci.

  4. Sözcük anlamı varlık bilimi olan; varlıkların özelliklerini, türlerini ve aralarındaki ilişkileri inceleyen alan.

  5. Duyularla algılanamayan, yalnızca düşünme yoluyla kavranabilen asıl gerçeklik.

  6. Bir şeyi o şey yapan, onun kimliğini belirleyen ve değişmeyen özellikler.

Cevapları göster
  1. Töz. Başka bir şeye bağlı olmadan varlığını sürdüren varlık tözdür. Öz ise bir varlığın kendisi değil, onun kimliğini belirleyen değişmez özelliklerdir.
  2. Fenomen. Bilinçte beliren hâller fenomendir. İdea ise bilinçte beliren bir görünüş değil, yalnızca düşünmeyle kavranan asıl gerçekliktir.
  3. Oluş. Meydana gelme süreci oluştur. Varoluş ise bir varlığın kendini gerçekleştirmesi ve özünü ortaya koymasıdır.
  4. Ontoloji. Varlık bilimi anlamına gelen alan ontolojidir ve varlık felsefesinin öteki adıdır. Metafizik ise bilgi ve değer problemlerini de içine alan daha geniş bir çerçevedir.
  5. İdea. Yalnızca düşünmeyle kavranan asıl gerçeklik ideadır. Fenomen ise bilinçte beliren görünüştür.
  6. Öz. Bir varlığın kimliğini belirleyen değişmez özellikler özdür. Töz kendi başına var olan varlığın kendisidir, varoluş ise varlığın kendini gerçekleştirmesidir.
2. Blok · Sınıflandırma

Aşağıdaki görüşlerin her birinin hangi akıma ait olduğunu bul. Havuzdaki akımlardan biri hiçbir görüşe uymuyor.

Seçenekler
  • Varoluşçuluk
  • Düalizm
  • Nihilizm
  • İdealizm
  • Oluş felsefesi
  • Materyalizm
  • Fenomenoloji

  1. Bir bilim kulübü üyesine göre sevinç, korku ve merak, beyindeki kimyasal tepkimelerden ibarettir; dokunulamayan, ölçülemeyen bir ruh diye ayrı bir şey yoktur.

  2. Bir ressam bir elmayı çizmeden önce onun fiyatını, nereden alındığını ve hakkında duyduklarını bir kenara koyuyor; geriye yalnızca kendi deneyiminde beliren elmanın hiç değişmeyen özü kalsın istiyor.

  3. Bir öğrenci, bahçedeki çiçeklerin birkaç gün içinde solup gittiğini ama güzelliğin kendisinin hiç solmadığını söylüyor; ona göre asıl gerçek olan, gözle görülen çiçekler değil, yalnızca akılla kavranabilen güzelliğin kendisidir.

  4. Bir genç, doğduğunda kimsenin onun ne olacağını belirlemediğini, kim olacağını kendi seçimleriyle kuracağını ve bu seçimlerin hesabını yalnızca kendisinin vereceğini söylüyor.

  5. Bir dağcı, tırmandığı dağın yüzyıllar içinde aşınıp başka bir biçim aldığını, gökyüzündeki bulutların da hiçbir an aynı kalmadığını söylüyor; ona göre evrende yerinde sayan hiçbir şey yok, her yeni durum bir öncekinin sonucu olarak geliyor.

  6. Bir dansçıya göre insan, kilosu tartılabilen ama düşünmeyen bir gövde ile hiçbir yer kaplamayan ama düşünen bir yandan oluşur; bu yanlardan hiçbiri ötekine indirgenemez.

Cevapları göster
  1. Materyalizm. Ruh ve duygular bedenin işleyişine bağlanıyor, ölçülemeyen bir gerçeklik kabul edilmiyor. Fiziksel olanın dışında gerçeklik tanımayan akım materyalizmdir.
  2. Fenomenoloji. Ön yargılar ve rastlantısal nitelikler bir kenara bırakılıp bilinçte beliren şeyin özüne ulaşılmak isteniyor. Bu, Husserl'in paranteze alma yöntemiyle öze yönelen fenomenolojidir.
  3. İdealizm. Gözle görülen şeyler gelip geçici sayılıyor, asıl gerçeklik akılla kavranan düşünsel bir alana yerleştiriliyor. Gerçekliği düşünsel olanda arayan akım idealizmdir.
  4. Varoluşçuluk. İnsanın hazır bir öze sahip olmadığı, kendini seçimleriyle belirlediği ve bundan sorumlu olduğu düşüncesi varoluşçuluğa aittir. Sartre'a göre insanda varoluş özden önce gelir.
  5. Oluş felsefesi. Var olan her şeyin sabit kalmayıp sürekli yeni bir hâle geçtiği düşünülüyor. Bu, varlıkların değişmez olduğu anlayışına karşı çıkan oluş felsefesidir.
  6. Düalizm. İnsan, maddi olan ve maddi olmayan iki ayrı unsurun birleşimi olarak görülüyor. Bu, Descartes'ın ruh-beden ayrımını savunan düalizmdir.
3. Blok · Düşünceden düşünüre

Aşağıda varlık üzerine farklı görüşler kendi cümlelerimizle verildi. Her görüşün hangi düşünüre ait olduğunu bul. Havuzdaki iki isim hiçbir görüşe uymuyor.

Seçenekler
  • Hegel
  • Platon
  • Thomas Hobbes
  • Gorgias
  • Alfred North Whitehead
  • Karl Marx
  • İbni Sina
  • Aristoteles

  1. Var olan her şeyin eni, boyu ve derinliği vardır; gözle görebildiklerimiz de göremediklerimiz de sonuçta birer cisimdir.

  2. Varlıklar ikiye ayrılır: Var olup yok olabilen, varlığı olasılığa bağlı olanlar ve varlığı kendinden olan, bir ve mükemmel olan.

  3. Gerçekte var olan hiçbir şey yoktur; olsaydı bile insan onu tanıyamazdı, tanısaydı bile bu bilgiyi kimseyle paylaşamazdı.

  4. Asıl gerçeklik düşünsel olan tindir; tin, karşıtlarla çatışıp yeni durumlara ulaşarak evreni meydana getirir ve sonunda kendi özüne dönmek ister.

  5. Evren tek tek olaylardan oluşur; her olay yalnızca bir kez yaşanır, kendinden öncekilerin sonucu, sonrakilerin nedenidir.

  6. Her varlıkta duyularla algılanan, zamanla bozulup yok olan bir yapı ile onu o şey yapan, yalnızca akılla kavranan ve değişmeyen bir öz birlikte bulunur.

Cevapları göster
  1. Thomas Hobbes. Her şeyi ağır ya da hafif cisme indirgeyen görüş Hobbes'un cisimci materyalizmidir. Marx da materyalisttir ama onun vurgusu maddenin diyalektik değişimi ve toplumsal çatışmadır.
  2. İbni Sina. Mümkün varlık ile zorunlu varlık ayrımı İbni Sina'ya aittir. Zorunlu varlık Tanrı'dır ve her şey ondan meydana gelmiştir.
  3. Gorgias. Varlığı reddeden bu üç adımlı görüş Gorgias'ındır. Gorgias nihilizmin temsilcisidir ve varlık hakkında kesin bilgiye ulaşmanın imkânsız olduğunu öne sürer.
  4. Hegel. Tini asıl gerçeklik sayıp onun diyalektik bir süreçle değiştiğini söyleyen Hegel'dir. Marx aynı yöntemi kullanır ama onda değişen tin değil maddedir.
  5. Alfred North Whitehead. Evreni birbirini izleyen ve tekrarlanmayan olaylar olarak gören Whitehead'dir. Bu görüşüyle oluş felsefesinin temsilcilerinden biridir.
  6. Aristoteles. Her varlığın madde ve formdan oluştuğunu söyleyen Aristoteles'tir. Platon ise asıl gerçekliği varlıkların içinde değil, ayrı bir idealar dünyasında arar.
4. Blok · Sınıflandırma

Aşağıdaki ifadelerin her birinin varlığa bilimin mi yoksa felsefenin mi yaklaşımını anlattığını bul.

Seçenekler
  • Bilim
  • Felsefe

  1. Varlığı yalnızca gözlemlenebilen ve deneyle doğrulanabilen gerçeklik olarak görür.

  2. Varlığın var olup olmadığını da sorgular.

  3. Görünen ile gerçekte olan arasında ayrım yapabilir.

  4. Her dalı varlığın yalnızca bir yönüne yönelir; biri canlıları, öteki maddenin yapısını, bir başkası hareketi inceler.

  5. Gözlem ve deneye dayalı yöntemlerle araştırır ve nesnel bilgiye ulaşır.

  6. Varlığın maddi niteliklerinin yanında düşünsel niteliklere de sahip olabileceğini varsayar.

Cevapları göster
  1. Bilim. Varlığı gözlem ve deneyle sınanabilen alanla sınırlayan bilimdir. Felsefe varlığı fiziksel dünyayla sınırlamaz.
  2. Felsefe. Bilim varlığın var olduğunu sorgulamadan kabul eder. Bu soruyu soran felsefedir.
  3. Felsefe. Görünüş ile gerçeklik ayrımını yapabilen felsefedir. Bilim bu ayrımı yapmaz, görüneni gerçek kabul eder.
  4. Bilim. Varlığı parçalara ayırıp bir yönünü inceleyen indirgemeci yaklaşım bilime aittir. Felsefe varlığı bütüncül olarak ele alır.
  5. Bilim. Bilimsel yöntemle nesnel bilgiye ulaşmak bilimin özelliğidir. Felsefede ise her filozof varlığa kendi bakış açısıyla yaklaşır.
  6. Felsefe. Varlığın hem reel hem ideal nitelikleri olabileceğini varsayan felsefedir. Bilim gözlenebilir gerçeklikle yetinir.

Açık uçlu sorular

Açık uçlu · 1

Sınıfta bir tartışma çıkıyor. Deniz, varlığı zaten fizik, kimya ve biyolojinin incelediğini, felsefenin bu konuda söyleyeceği yeni bir şey olmadığını söylüyor. Mert ise sabun köpüğündeki renkler gibi gözümüzle gördüğümüz bazı şeylerin aslında göründüğü gibi olmayabileceğini, ayrıca adalet ya da sayı gibi elle tutulamayan şeylerin de bir biçimde var olduğunu söylüyor.

Deniz ile Mert'in görüşlerini bilimin ve felsefenin varlığa yaklaşımı açısından karşılaştır. Ardından varlığı anlamak için bilimin tek başına yetip yetmeyeceği konusunda kendi görüşünü gerekçeleriyle yaz.

Cevabını kâğıda yaz ya da sesli söyle, sonra devam et.

Kontrol et
Deniz'in görüşü bilimin varlığa yaklaşımının hangi özelliğini gözden kaçırıyor?

Doğru. Fizik, kimya ve biyoloji varlığın ayrı yönlerine bakar; bilim bu yüzden indirgemecidir. Varlığı bir bütün olarak ele alan felsefedir.

Bu şık doğru değil. Bilim bu soruyu sormaz, varlığın var olduğunu kabul eder. Bu soruyu soran felsefedir.

Bu şık doğru değil. Bilim bu ayrımı yapmaz, görüneni gerçek kabul eder. Bu ayrımı yapabilen felsefedir.

Mert'in sabun köpüğü örneği felsefenin hangi tutumuna uyar?

Bu şık doğru değil. Varlığı gözlemlenebilir gerçeklikle sınırlayan bilimdir. Mert tam tersine görünenin yanıltabileceğini söylüyor.

Doğru. Mert gözle görülenin gerçekte olandan farklı olabileceğini söylüyor. Görünüş ile gerçekliği ayırmak felsefenin varlığa yaklaşımıdır.

Bu şık doğru değil. Bilimsel yöntemle nesnel bilgiye ulaşmak bilimin özelliğidir. Mert'in örneği bir yöntemi değil, görünüşün yanıltıcılığını anlatıyor.

Cevabında bunlar olmalı
  • Deniz bilimin yaklaşımını savunuyor: Bilim varlığın var olduğunu kabul eder, gözlenebilir ve deneyle doğrulanabilir gerçekliği inceler; her bilim dalı varlığın bir yönüne bakar.
  • Mert'in sabun köpüğü örneği felsefenin görünüş ile gerçeklik arasında ayrım yapabilmesine uyar.
  • Adalet ve sayı örneği, felsefenin varlığı fiziksel dünyayla sınırlamadığını, varlığın düşünsel (ideal) nitelikleri de olabileceğini varsaymasına uyar.
  • Bilim indirgemeci, felsefe bütüncüldür; bilim nesnel bilgiye ulaşır, felsefede her filozof varlığa kendi bakış açısıyla yaklaşır.
  • Öğrenci bilimin yettiğini de yetmediğini de savunabilir; önemli olan görüşünü bu farklara dayanan gerekçelerle kurmasıdır.
Örnek cevap

Deniz bilimin yaklaşımını savunuyor. Bilim varlığın var olduğunu baştan kabul eder ve gözlemle, deneyle doğrulanabilen gerçekliği inceler; ama her bilim dalı varlığın yalnızca bir yönüne bakar. Mert ise felsefenin yaklaşımına yakın. Sabun köpüğü örneği, felsefenin görünüş ile gerçeklik arasında ayrım yapabildiğini; adalet ve sayı örneği de felsefenin varlığı fiziksel dünyayla sınırlamadığını gösteriyor. Bilimin yettiğini savunan biri, bilimin gözlem ve deneyle sınanabilen nesnel bilgiye ulaştığını, felsefede ise her filozofun varlığa kendi bakış açısıyla yaklaştığını gerekçe gösterebilir. Bilimin yetmediğini savunan biri ise bilimin varlığın var olup olmadığını sorgulamadığını, görüneni gerçek kabul ettiğini ve varlığı parça parça incelediğini; adalet ya da sayı gibi elle tutulamayan şeylerin bu yüzden dışarıda kaldığını gerekçe gösterebilir. Hangi tarafı seçersem seçeyim, karşı tarafın gerekçesine de cevap vermem gerekir.

Açık uçlu · 2

Okul bahçesinde Zeynep ile Kaan tartışıyor. Zeynep, her şeyin sürekli başkalaştığını, bu yüzden kalıcı bir özü olan bir varlıktan söz edilemeyeceğini; böyle bir şey olsa bile onu kesin olarak bilemeyeceğimizi ve başkasına anlatamayacağımızı söylüyor. Kaan ise çevremizdeki şeylerin biz onlar hakkında ne düşünürsek düşünelim gerçekten bulunduğunu, asıl tartışılması gerekenin bunların ne olduğu sorusu olduğunu söylüyor.

Zeynep ile Kaan'ın görüşlerini varlık felsefesinin birinci problemi açısından incele: Her biri hangi akıma yakındır ve görüşünü hangi gerekçeye dayandırıyor? Ardından hangi görüşü daha güçlü bulduğunu gerekçeleriyle açıkla.

Cevabını kâğıda yaz ya da sesli söyle, sonra devam et.

Kontrol et
Zeynep'in görüşü hangi akıma yakındır?

Bu şık doğru değil. Oluş felsefesi varlığın var olup olmadığına değil, ne olduğuna cevap veren bir akımdır. Zeynep ise kalıcı bir varlıktan söz edilemeyeceğini savunuyor.

Bu şık doğru değil. Fenomenoloji bilinçte beliren fenomenlerin özüne ulaşılabileceğini söyler. Zeynep ise varlığın bilinemeyeceğini öne sürüyor.

Doğru. Zeynep varlığın değişmeyen bir özü olamayacağını, olsa bile bilinemeyeceğini ve aktarılamayacağını söylüyor. Bu, Sofistlerin gerekçesine ve Gorgias'ın görüşüne yakın olan nihilizmdir.

Kaan'ın konuşmasının son kısmı hangi probleme işaret eder?

Doğru. Kaan varlığın bulunduğunu kabul ettikten sonra onun ne olduğunun tartışılması gerektiğini söylüyor. Bu, varlık felsefesinin ikinci problemidir.

Bu şık doğru değil. Kaan bu probleme cevabını konuşmasının başında veriyor: Ona göre şeyler gerçekten bulunur. Son kısımda ise yeni bir soruya geçiyor.

Bu şık doğru değil. Kaan bilim ile felsefeyi karşılaştırmıyor. Varlığın ne olduğunu soran bir problemden söz ediyor.

Cevabında bunlar olmalı
  • Varlık felsefesinin birinci problemi varlığın var olup olmadığıdır; nihilizm ve realizm bu soruya farklı cevaplar verir.
  • Zeynep nihilizme yakındır: Varlığın sürekli değiştiği gerekçesiyle değişmeyen bir özünün olamayacağını söyleyen Sofistlere ve Gorgias'ın üç adımına (yoktur, bilinemez, aktarılamaz) benzer.
  • Kaan realizme yakındır: Varlığın var olduğunu kabul eder; realistler bu konuda birleşir ama varlığın ne olduğu konusunda ayrılır. Kaan'ın son sözü ikinci probleme geçiştir.
  • Hangi görüşün daha güçlü olduğu kitapta tartışmaya açık bırakılmıştır; öğrenci iki taraftan birini seçebilir, önemli olan seçimini gerekçelendirmesi ve karşı tarafın gerekçesini de adil biçimde anmasıdır.
Örnek cevap

Zeynep'in görüşü nihilizme yakındır. Her şeyin sürekli başkalaştığını gerekçe göstererek kalıcı bir özü olan varlığın olamayacağını söylüyor; bu, Sofistlerin gerekçesine benziyor. Varlık olsa bile bilinemeyeceğini ve anlatılamayacağını söylemesi de Gorgias'ın üç adımını hatırlatıyor. Kaan'ın görüşü realizme yakındır, çünkü şeylerin gerçekten bulunduğunu kabul ediyor ve tartışmayı varlığın ne olduğu sorusuna taşıyor. Realizmi seçen biri, realistlerin varlığın var olduğu konusunda birleştiğini, tartışmanın asıl olarak varlığın ne olduğu üzerinde yürüdüğünü ve Aristoteles'in her varlığı madde ve formla açıkladığını gerekçe gösterebilir. Nihilizmi seçen biri ise sürekli değişen bir dünyada değişmeyen bir öz bulunmadığını ve varlık hakkında kesin bilgiye ulaşamadığımızı gerekçe gösterebilir. Ben hangisini seçersem seçeyim, karşı tarafın gerekçesine de cevap vermem gerekir.

Açık uçlu · 3

Teneffüste Ayşe, Bora ve Cem insanın ne olduğunu konuşuyor. Ayşe'ye göre bir şarkıyı hatırlamak, beyinde bir düzeneğin çalışmasından başka bir şey değildir; insandaki düşünme, hatırlama ve isteme de bedenin işleridir. Bora'ya göre gözümüzle gördüğümüz her şey gelip geçicidir; asıl gerçek olan, ancak akılla kavranabilen ve hiç bozulmayan düşünsel bir alandadır. Cem ise insanın düşünen yanının yer kaplamadığını, yer kaplayan gövdesinin ise düşünmediğini, bu yanların birbirinden ayrı olduğunu söylüyor.

Üç arkadaşın görüşlerinin hangi akımlara yakın olduğunu belirle ve her birinin varlığın ne olduğu sorusuna verdiği cevabı açıkla. Ardından bu görüşlerden birini seç ve karşılaşabileceği bir güçlüğü yazarak onu değerlendir.

Cevabını kâğıda yaz ya da sesli söyle, sonra devam et.

Kontrol et
Ayşe'nin görüşüne en yakın düşünür hangisidir?

Bu şık doğru değil. Descartes ruhu bedenden ayrı bir töz sayar. Ayşe ise düşünmeyi bedenin bir işi olarak görüyor.

Bu şık doğru değil. Hegel asıl gerçekliği düşünsel olan tinde bulur. Ayşe'nin görüşü bunun tersini söylüyor.

Doğru. De La Mettrie ruh, akıl, irade ve düşünmenin bedenin bir işlevi olduğunu söyler. Ayşe de düşünmeyi ve hatırlamayı bedenin işleri sayıyor.

Bora ile Ayşe'nin görüşleri arasındaki temel fark nedir?

Bu şık doğru değil. Bora varlığı reddetmiyor, yalnızca asıl gerçekliği başka bir yerde arıyor. İki arkadaş da varlığın ne olduğu sorusuna cevap veriyor.

Doğru. Bora idealizme, Ayşe materyalizme yakındır. İki akım varlığın ne olduğu sorusuna taban tabana zıt cevaplar verir.

Bu şık doğru değil. Bora görünenin gelip geçici olduğunu söylüyor ama asıl gerçekliği bozulmayan bir alanda arıyor. Ayşe ise değişim üzerine bir şey söylemiyor.

Cevabında bunlar olmalı
  • Ayşe materyalizme yakındır: Gerçek olan maddi olandır; düşünme ve isteme bedenin işlevidir. Bu yönüyle De La Mettrie'nin makine insan anlayışına benzer.
  • Bora idealizme yakındır: Görünüş ile gerçeklik ayrılır; asıl gerçeklik akılla kavranan, değişmeyen düşünsel bir alandadır. Bu yönüyle Platon'un idealar dünyasına benzer.
  • Cem düalizme yakındır: Varlık maddi ve maddi olmayan iki unsurdan oluşur. Descartes'a göre ruh düşünür ama yer kaplamaz, beden yer kaplar ama düşünmez.
  • Değerlendirmede seçilen görüşün gerekçesi ve karşılaşabileceği bir güçlük (açıklamakta zorlandığı bir durum) yazılır; güçlük de bir gerekçeyle desteklenir.
Örnek cevap

Ayşe'nin görüşü materyalizme yakındır; ona göre gerçek olan fiziksel olandır ve düşünme de bedenin bir işlevidir. Bu, De La Mettrie'nin görüşüne benziyor. Bora'nın görüşü idealizme yakındır; gördüğümüz şeyleri gelip geçici sayıyor, asıl gerçekliği akılla kavranan düşünsel bir alanda arıyor. Bu da Platon'un idealar dünyasını hatırlatıyor. Cem'in görüşü düalizme yakındır; insanın düşünen ama yer kaplamayan bir yanı ile yer kaplayan ama düşünmeyen bir yanı olduğunu söylüyor, tıpkı Descartes gibi. Ben Cem'in görüşünü seçiyorum. Bu görüş, insanın hem bedeni hem düşüncesi olduğunu açıklamaya çalıştığı için güçlü. Ama yer kaplamayan bir yan ile yer kaplayan bir yan bu kadar ayrıysa, birlikte nasıl tek bir insanı oluşturduklarını açıklamak zorlaşıyor. Bu yüzden görüşün bu iki yanı nasıl birleştirdiğini daha ayrıntılı açıklaması gerektiğini düşünüyorum.

Açık uçlu · 4

Aşağıdaki metni oku. (Örnek metin, yazar tarafından hazırlanmıştır.) Bir şehre yıllar sonra döndüğünde onu tanıdığını sanırsın. Oysa sen yokken sokaklardaki dükkânlar başkalaştı, ağaçlar büyüdü, eski bir bina yıkılıp yerine yenisi yapıldı. Çocukken oynadığın park da artık başka bir parktır: Oyuncakları yenilendi, çimleri yeniden ekildi. Bize kalıcı görünen şeyler aslında yavaş ilerleyen süreçlerdir. Bu yüzden bir şeyin ne olduğunu, yani varlığını anlamak istiyorsak onu yerinde duran bir nesne gibi değil, sürüp giden bir oluş olarak düşünmeliyiz. Ama bu akış rastgele değildir; her yeni durum bir öncekinden doğar ve bir sonrakini hazırlar.

Metni felsefi metin inceleme ölçütlerine göre incele: Metinde geçen felsefi kavramları ve ele alınan problemi belirle, öne sürülen argümanı ve gerekçelerini göster. Metnin hangi akıma yakın olduğunu söyle ve argümanı eleştirel olarak değerlendir.

Cevabını kâğıda yaz ya da sesli söyle, sonra devam et.

Kontrol et
Metnin ele aldığı problem hangisidir?

Bu şık doğru değil. Metin bilim ile felsefeyi karşılaştırmıyor. Var olan şeylerin ne olduğunu açıklamaya çalışıyor.

Bu şık doğru değil. Metin varlığı reddetmiyor; şehrin ve parkın var olduğunu kabul edip onların nasıl bir varlık olduğunu soruyor.

Doğru. Metin var olan şeylerin aslında kalıcı nesneler değil süreçler olduğunu savunuyor. Bu, varlığın ne olduğu problemine verilmiş bir cevaptır.

Cevabında bunlar olmalı
  • Kavramlar: varlık, oluş (meydana gelme süreci), görünüş ve gerçeklik (kalıcı görünen ile aslında süreç olan).
  • Problem: Varlığın ne olduğu, yani var olan şeylerin kalıcı nesneler mi yoksa süreçler mi olduğu.
  • Argüman: Var olan her şey sürekli bir oluş hâlindedir. Gerekçeler: Şehir ve park örneklerinde kalıcı görünen şeylerin aslında başkalaşması; her yeni durumun öncekinden doğup sonrakini hazırlaması.
  • Akım: Oluş felsefesine yakındır. Akışın rastgele olmaması Herakleitos'un logos ilkesini, her durumun öncekinin sonucu ve sonrakinin nedeni olması Whitehead'in olaylar anlayışını hatırlatır.
  • Eleştirel değerlendirme gerekçeyle yapılır; örneğin birkaç örnekten bütün varlıklar hakkında genelleme yapılmasının ya da sürekli başkalaşan bir şehrin nasıl aynı şehir sayılacağının açıklanmamasının argümanı zayıflatıp zayıflatmadığı tartışılır.
Örnek cevap

Metin varlık, oluş, görünüş ve gerçeklik kavramları üzerine kurulu. Ele alınan problem varlığın ne olduğudur: Var olan şeyler kalıcı nesneler mi, yoksa süreçler mi? Yazarın argümanı, var olan her şeyin sürekli bir oluş hâlinde olduğudur. Bunu iki gerekçeyle destekliyor: Şehrin yıllar içinde başkalaşması ve parkın yenilenmesi kalıcı görünenin aslında yavaş ilerleyen bir süreç olduğunu gösteriyor; ayrıca her yeni durum bir öncekinden doğuyor. Metin oluş felsefesine yakındır. Akışın rastgele olmadığını söylemesi Herakleitos'un logos ilkesini, her durumun bir öncekinden doğup sonrakini hazırlaması da Whitehead'in olaylar anlayışını hatırlatıyor. Argüman günlük hayattan güçlü örnekler veriyor. Ama yazar yalnızca iki örnekten bütün varlıklar hakkında sonuca varıyor ve her şey değişiyorsa şehri ya da parkı yıllar sonra hâlâ aynı şehir ve aynı park yapan şeyin ne olduğunu açıklamıyor. Bu yüzden argüman ilgi çekici ama gerekçeleri sonucu tam olarak taşımıyor.