FELSEFE 10 · 3. ÜNİTE

Varlık Felsefesi: Kavram Haritası

Ünitenin konuları ve kavramları birbirine nasıl bağlanıyor? Adım adım aç ya da boşlukları tamamla.

Bir kutuya dokun: dalları açılsın. Kavram kutusunda kısa tanım da görünür.

Her boş kutu için aşağıdaki kavramlardan birini seç, sonra “Kontrol et”e dokun.

Boş kutulara aşağıdakilerden birini seç, sonra “Kontrol et”e dokun. Adımın hepsi doğru olunca sonraki adım açılır.

Seçilebilecek kavramlar

Arkhe
Atom
Form
Logos
Nihilizm
Ontoloji
Paranteze alma
Tin
Töz

- Felsefe 10 · Varlık Felsefesi1. konu: Varlık Felsefesinin Konusu ve Temel Kavramları
  Seçilebilecek kavramlar
  - Atom
  - Fenomen
  - Form
  - Ontoloji
  - Öz
  - Töz
  - Varoluş
  ilk konusu
  - temel disiplini
    Konusu varlığın kendisi olan; varlığın özelliklerini, ne olduğunu ve var olma biçimlerini inceleyerek varlığın doğasına dair evrensel açıklamalara ulaşmaya çalışan felsefe disiplinidir.
    Kavram sayfası
    - öteki adı
      Sözcük anlamı "varlık bilimi" olan, varlıkların özelliklerini, türlerini ve birbirleriyle ilişkilerini inceleyen alandır; varlık felsefesinin öteki adıdır.
      Kavram sayfası
    - daha geniş kapsamlı yakın alan
      Varlığın ve gerçekliğin en temel ilkelerini inceleyen, kapsamı tarih içinde değişen felsefe disiplinidir.
      Kavram sayfası
  - incelenen en kapsamlı kavram
    Somut ve soyut var olan her şeydir.
    Kavram sayfası
    - bilinçte beliren hâli
      Dış dünyadaki nesne ve olayların insan bilincinde beliren hâlleridir.
      Kavram sayfası
    - yalnız düşünceyle kavranan gerçeklik
      Yalnızca düşünme aracılığıyla kavranabilen asıl gerçekliktir.
      Kavram sayfası
    - yer kaplayan fiziksel hâli
      Uzayda yer kaplayan, ağırlığı ve kütlesi olan fiziksel varlıktır.
      Kavram sayfası
    - kendi başına var olan
      Başka bir şeye bağlı olmadan varlığını sürdüren temel varlıktır.
      Kavram sayfası
    - meydana gelme süreci
      Bir şeyin meydana gelme sürecidir.
      Kavram sayfası
    - kimliği belirleyen değişmez yanı
      Bir varlığın kimliğini belirleyen, değişmeyen karakteristik özellikleridir.
      Kavram sayfası
    - kendini gerçekleştirmesi
      Bir varlığın kendini gerçekleştirmesi ve özünü ortaya koymasıdır.
      Kavram sayfası
- Felsefe 10 · Varlık Felsefesi2. konu: Varlık Felsefesinin Temel Problemleri
  Seçilebilecek kavramlar
  - Arkhe
  - Atom
  - Form
  - Logos
  - Nihilizm
  - Paranteze alma
  - Tin
  - Varoluşçuluk
  ikinci konusu
  - ilk filozofların aradığı ana madde
    İlk filozofların doğada değişen varlıkların ötesinde aradığı, değişmeyen öz ya da ana maddedir.
    Kavram sayfası
  - birinci problemi
    - varlığı reddeden akım
      Genel anlamda her tür görüşe, değere ve düzene karşı çıkan anlayıştır; varlık felsefesinde tözsel anlamda varlığın var olmadığını savunur.
      Kavram sayfası
      - temsilcisi
    - varlığı kabul eden akım
      Varlığın var olduğunu savunan felsefi görüştür.
      Kavram sayfası
      - temsilcisi
  - ikinci problemi
    - zihinsel olanı gerçek sayan
      Gerçekliğin maddi değil zihinsel (akılsal) olduğunu savunan anlayıştır.
      Kavram sayfası
      - iki dünya ayrımı yapan
      - varlıkları ikiye ayıran
        varlığı kendinden olan
        İbni Sina'ya göre varlığı kendinden olan, ezelî-ebedî, bir ve mükemmel varlıktır; Tanrı'dır.
        Kavram sayfası
        var olup yok olan
        İbni Sina'ya göre varlığı olasılık dâhilinde olan, değişen, var olan ve yok olan varlıktır.
        Kavram sayfası
      - temsilcisi
        asıl gerçeklik dediği
        Hegel'e göre asıl gerçeklik olan; düşünsel, bir, ezelî ve ebedî olan ve değişerek varlıklar dünyasını meydana getiren ilkedir.
        Kavram sayfası
        tez-antitez-sentez süreci
        Her durumun (tez) karşıtını (antitez) içinde taşıdığı, ikisinin çatışmasından yeni bir durumun (sentez) doğduğu ve bunun sürekli tekrarlandığı değişim sürecidir.
        Kavram sayfası
    - yalnız maddi olanı gerçek sayan
      Maddi varlıkların gerçek olduğunu, madde olmayanın gerçek olmadığını savunan yaklaşımdır.
      Kavram sayfası
      - atomcu temsilcisi
      - cisimci temsilcisi
      - makine insan anlayışı
      - tarihsel temsilcisi
        Bağlantı: maddeye uygular · Diyalektik
    - iki unsuru kabul eden
      İkicilik anlamına gelen, varlığın hem maddi hem maddi olmayan iki unsurdan meydana geldiğini savunan görüştür.
      Kavram sayfası
      - ruh ve beden ayrımı
    - sürekli değişimi savunan
      Evrendeki varlıkların değişmez olduğu anlayışını eleştiren, var olan her şeyin sürekli bir değişim ve oluş hâlinde olduğunu savunan yaklaşımdır.
      Kavram sayfası
      - temsilcisi
        Bağlantı: ateş olarak görür · Arkhe
        değişimi düzenleyen ilke
        Herakleitos'a göre varlıkların değişimini düzenleyen, kendisi değişmeyen ilkedir.
        Kavram sayfası
      - evreni olaylar dizisi sayan
    - bilinçteki özü arayan
      Asıl varlıkların fenomenler olduğunu savunan, insanın deneyimlerini ve bilinç durumlarını inceleyerek varlığın özüne ulaşılabileceğini iddia eden yaklaşımdır.
      Kavram sayfası
      Bağlantı: asıl varlık sayar · Fenomen
      - temsilcisi
        öze ulaşma yolu
        Husserl'e göre özün bilgisine ulaşmak için varlığa ait birtakım niteliklerin bir kenara bırakılarak varlıktan soyutlanmasıdır.
        Kavram sayfası
    - insanın kendini tanımlamasına odaklanan
      İnsanın varoluşunu, yaşam biçimlerini ve süreçlerini anlamaya odaklanan; özgürlük, sorumluluk ve varoluşsal kaygıları temel konu edinen düşünce akımıdır.
      Kavram sayfası
      - temsilcisi
  - felsefi yazıyı çözümleme yolu
    Felsefi bir metnin kavramları, problemleri, argümanları ve bu argümanların gerekçeleri belirlenerek eleştirel olarak değerlendirilmesidir.
    Kavram sayfası