Cevaplar
Kısa cevaplı sorular
1. blok: Aşağıdaki tanımları oku ve her birinin hangi kavrama ait olduğunu bul. Havuzdaki kavramlardan ikisi hiçbir tanıma uymuyor.
- Philia
- Sophia
- Philosophia
- Bilinç
- Erdem
- Filozof
2. blok: Aşağıdaki örneklerin her birinde hangi düşünme biçiminin kullanıldığını bul.
- Pratik düşünme
- Yaratıcı düşünme
- Eleştirel düşünme
- Yaratıcı düşünme
- Felsefi düşünme
- Felsefi düşünme
3. blok: Aşağıdaki tanımlar felsefi düşüncenin özelliklerini anlatıyor. Her birinin hangi özelliğe ait olduğunu bul. Havuzdaki kavramlardan ikisi hiçbir tanıma uymuyor.
- Yığılımlı ilerleme
- Evrensel olma
- Tutarlı olma
- Şüphe etme
- Hayret etme
- Refleksiyon
4. blok: Aşağıda felsefenin farklı tanımları kendi cümlelerimizle verildi. Her tanımın hangi düşünüre ait olduğunu bul. Havuzdaki iki isim hiçbir tanıma uymuyor.
- Pythagoras
- Anselmus
- Farabi
- Karl Jaspers
- Hilmi Ziya Ülken
- Nurettin Topçu
Açık uçlu sorular
1. Felsefi düşüncenin 15-17. yüzyıllardaki gelişimi tek bir nedene bağlanabilir mi? Kitapta bu döneme ait verilen olaylardan ve düşünsel değişimlerden yararlanarak videonun altına yazacağın gerekçeli yorumu oluştur.
Cevabında bunlar olmalı:
- Kitaba göre felsefi düşünce birdenbire ortaya çıkmamış; uzun bir bilgi birikimiyle, farklı toplumlarda farklı biçimlerde gelişmiştir.
- 15-17. yüzyılda birden çok gelişme birlikte etkili olmuştur: Rönesans'ın İtalya'dan Avrupa'ya yayılması, matbaanın icadı, İstanbul'un Fethi'yle Antik Yunan ve İslam düşüncesine ait birikimin Avrupa'ya yayılması, Reform hareketi ve bilimsel gelişmeler.
- Bu dönemde kilisenin otoritesi sarsılmış, ulus devlet düşüncesi öne çıkmış, akla güven artmış, hümanizm ortaya çıkmış ve modern bilim doğmuştur; yani kültürel, siyasal ve bilimsel koşullar birlikte rol oynamıştır.
- Yorum, matbaanın önemini yok saymadan tek nedenli açıklamanın neden yetersiz kaldığını gerekçeyle gösterir.
Örnek cevap:
Matbaanın icadı bilginin yayılmasını hızlandırdığı için önemlidir ama tek neden değildir. Kitaba göre Rönesans 1400'lerde İtalya'da başlamıştı, matbaa ise 1445'te icat edildi. Ayrıca İstanbul'un Fethi'nden sonra Antik Yunan felsefesi ve İslam düşüncesine ait birikim Avrupa'ya yayıldı ve Rönesans hızlandı. Aynı dönemde Reform hareketi kilisenin otoritesini sarstı, akla güven arttı ve hümanizm ortaya çıktı. Bu yüzden düşüncenin canlanmasını tek bir icada bağlamak, birbirini etkileyen kültürel, siyasal ve bilimsel koşulları görmezden gelmek olur.
2. Panodaki sorulardan hangisi ya da hangileri felsefi sorudur? Seçimini felsefi soruların özelliklerine dayanarak gerekçelendir. Ardından bu olaydan hareketle kendi felsefi sorunu yaz ve sorunun amacını, ön kabulünü ve anahtar kavramlarını belirt.
Cevabında bunlar olmalı:
- Panodaki felsefi soru, bir kuralın herkesin iyiliği için kişinin özgürlüğünü sınırlayıp sınırlayamayacağını soran sorudur; kutunun açılma saati ve kuralın tarihi pratik, dikkat süresi ise bilimsel sorulardır.
- Felsefi soru kavramların özüne yönelir, tek ve kesin bir cevabı yoktur, zaman ve mekândan bağımsızdır ve verilen cevap insanın dünya görüşünü şekillendirebilir.
- Öğrencinin yazdığı soru bu özellikleri taşır; amacı, peşinen kabul ettiği düşünce (ön kabul) ve kullandığı anahtar kavramlar açıkça belirtilir.
Örnek cevap:
Panodaki felsefi soru, bir kuralın herkesin iyiliği için bir kişinin özgürlüğünü sınırlayıp sınırlayamayacağını soran sorudur. Bu soru yalnızca bizim okulumuzla ilgili değil, her toplumdaki kural ve özgürlük ilişkisiyle ilgilidir ve tek kesin bir cevabı yoktur. Dikkat süresini soran soru ise ölçümle cevaplanabileceği için bilimsel bir sorudur, kutunun saati ve kuralın tarihi de pratik sorulardır. Benim sorum şu: Bir kural, ona uyanlar ikna olmadan da adil olabilir mi? Bu sorunun amacı adil bir kuralın neye dayandığını anlamak; ön kabulü, kuralların ikna olmadan da uygulanabildiği; anahtar kavramları ise kural, adalet ve ikna.
3. Dört arkadaşın gökyüzüne yaklaşımını amaç, yöntem ve bilgi kaynağı bakımından karşılaştır. Sonra felsefenin bilim, din ve sanattan hangisine daha yakın durduğunu gerekçesiyle tartış.
Cevabında bunlar olmalı:
- Kerem bilimsel yaklaşımı temsil eder: Varlığın belli bir yönünü gözlem ve ölçümle inceler, sınanabilir ve genelgeçer sonuçlara ulaşmak ister.
- Zehra dinî yaklaşımı temsil eder: Bilgiyi vahiy ve kutsal metinlerden alır, insanın manevi ihtiyaçlarına cevap verir. Can sanatı temsil eder: Hayal gücü ve yaratıcılıkla duyguyu estetik biçimde ifade etmeyi, güzele ulaşmayı amaçlar.
- Selim felsefi yaklaşımı temsil eder: Varlığı bir bütün olarak ele alır, akıl yürütme ve tartışmayla gerekçe üretir ama kesin kanıt sunmaz.
- Felsefe aklı temel alması bakımından bilime, evren ve anlam sorularını konu edinmesi bakımından dine yakındır; tartışmada bu benzerlik ve farklılıklardan en az ikisi gerekçe olarak kullanılır.
Örnek cevap:
Kerem gökyüzünü ölçerek ve hesaplayarak anlamaya çalışıyor; bu bilimsel bir yaklaşımdır ve sınanabilir bir sonuca ulaşmak ister. Zehra bilgiyi kutsal kitaptan alıyor ve gökyüzüne inançla bakıyor. Can'ın amacı bilgi değil, gökyüzünün uyandırdığı duyguyu güzel bir biçimde anlatmak. Selim ise evrenin başlangıcını aklıyla soruşturuyor ama bunu ölçümle kesin olarak kanıtlayamaz. Bence felsefe en çok bilime yakındır, çünkü ikisi de akla dayanır; yine de evrenin anlamını sorması bakımından felsefe dinle de ortak bir konuya sahiptir.
4. Kulübün kalması mı yoksa kapanması mı gerektiğine dair görüşünü, felsefenin bireysel ve toplumsal işlevlerinden en az birer örnek kullanarak kur. Karşı görüşün en güçlü gerekçesini de yaz ve ona bir cevap ver.
Cevabında bunlar olmalı:
- Felsefenin bireysel işlevi: Kişiye alternatif çözümler üretme, karar alma, olaylara farklı bakış açılarıyla bakma, eleştirel düşünme ve akıl yürütme becerisi kazandırır; en iyi gerekçelerle sonuca varmayı ve bu sonucun değişebileceğini öğretir.
- Felsefenin toplumsal işlevi: Toplumun ortak sorunlarının tartışılmasına, birlikte düşünme kültürüne ve kapsayıcı bir toplumsal gelişmeye katkı sağlar.
- Kulüp üyelerinin okul sorunlarını tartışıp yönetime öneri götürmesi, felsefenin toplumsal işlevine somut bir örnektir.
- Karşı görüşün gerekçesi (sınav başarısının önemi gibi) dürüstçe yazılır ve buna gerekçeli bir cevap verilir.
Örnek cevap:
Bence felsefe kulübü kapanmamalı. Kulüp, öğrencilerin farklı bakış açılarını tartmayı ve görüşlerini gerekçelendirmeyi öğrendiği bir yer; bu da felsefenin bireysel işlevidir. Üyelerin okul sorunlarını birlikte tartışıp yönetime öneri götürmesi ise felsefenin toplumsal işlevini gösteriyor, çünkü ortak sorunlar birlikte düşünülerek çözülmeye çalışılıyor. Karşı görüşün en güçlü gerekçesi, sınavın öğrencilerin geleceği için önemli olması. Buna cevabım şu: Sınav etüdü haftanın başka bir gününe konabilir, ama birlikte düşünme alışkanlığı bir kez kaybolursa onu yeniden kazanmak zordur.
felsefesinifi.com/10-sinif/felsefenin-dogasi/yazili-hazirlik/