Felsefe, Mantık ve Argümantasyon: Kavram Haritası
Ünitenin konuları ve kavramları birbirine nasıl bağlanıyor? Adım adım aç ya da boşlukları tamamla.
Bir kutuya dokun: dalları açılsın. Kavram kutusunda kısa tanım da görünür.
Her boş kutu için aşağıdaki kavramlardan birini seç, sonra “Kontrol et”e dokun.
Boş kutulara aşağıdakilerden birini seç, sonra “Kontrol et”e dokun. Adımın hepsi doğru olunca sonraki adım açılır.
- Cımbızlama
- Çelişmezlik ilkesi
- Gerekçe
- Görüş
- İmge
- Örtük uzlaşma
- Sembolleştirme
- Sessiz konuşma
- Tümevarım
- ilk konusu
- zihinsel yanı
Zihnin anlamlandırma, sorgulama, karşılaştırma ve çıkarım yapma etkinliğidir.
Kavram sayfası- aracılık eden birim
Düşünmenin aracılığıyla gerçekleştiği, dilde göstergelerle temsil edilen düşünce birimidir.
Kavram sayfası - aracılık eden görüntü
Zihinde canlandırılan görüntüdür; düşünme kavramların yanında imgeler aracılığıyla da gerçekleşir.
Kavram sayfası
- iletişim yanı
Duygu ve düşüncelerin sembollerle ifade edilmesini sağlayan, insanlar arasında anlaşmayı ve iletişimi kuran sistemdir.
Kavram sayfası- kurduğu dizgenin öğesi
Dilde bir kavramı temsil eden öğedir; dil, göstergelerin dizgesidir.
Kavram sayfası - dayandığı ortak kabul
Toplum üyeleri arasında açıkça kararlaştırılmadan, uzun zaman içinde kendiliğinden oluşmuş ortak kabuldür.
Kavram sayfası
- üç görüşle tartışılan
Dil ile düşünmenin birbirine nasıl bağlı olduğunu, hangisinin diğerine dayandığını soran felsefi tartışmadır.
Kavram sayfası
- ikinci konusu
- temel disiplini
Doğru düşünmenin kurallarını inceleyen, bilinenden bilinmeyene ulaşmayı sağlayan ve zihni hatalardan koruyan disiplindir.
Kavram sayfasıBağlantı: inceler · Akıl yürütme
- anlamı sabit tutan ilkesi
Bir akıl yürütmede bir terime başta hangi anlam verildiyse sonuna kadar o anlamda kullanılması gerektiğini söyleyen ilkedir; "A, A’dır." biçiminde ifade edilir.
Kavram sayfası - hem doğru hem yanlışı dışlayan
Bir yargının aynı anda hem doğru hem yanlış olamayacağını söyleyen ilkedir; "Bir şey aynı anda hem A hem de A olmayan değildir." biçiminde ifade edilir.
Kavram sayfası - üçüncü seçeneği dışlayan ilkesi
Bir yargının ya doğru ya yanlış olduğunu, üçüncü bir seçeneğin bulunmadığını söyleyen ilkedir; "Bir şey ya A’dır ya da A değildir." biçiminde ifade edilir.
Kavram sayfası - neden arayan ilkesi
Yeterli bir neden olmadan hiçbir yargının doğru, hiçbir olgunun var olamayacağını söyleyen ilkedir.
Kavram sayfası
- yargı bildiren birimi
Doğru ya da yanlış olabilen, bir durum hakkında yargı bildiren cümledir.
Kavram sayfası- gerçeğe uygunluğu
Bir önermenin bildirdiği yargının gerçeğe uygun olmasıdır.
Kavram sayfası
- bilinenden bilinmeyene geçiş
Zihnin yargılar arasında bağ kurarak bilinenlerden bilinmeyenleri elde etmesidir.
Kavram sayfası- genelden özele giden türü
Genel bir yasa ya da yargıdan yola çıkarak özel sonuçlara ulaşan akıl yürütmedir.
Kavram sayfası - gözlemden genellemeye giden türü
Gözlemlenen birçok olaydan yola çıkarak bir genelleme ortaya koyan akıl yürütmedir.
Kavram sayfası - benzerlikten yola çıkan türü
Bazı yönlerden birbirine benzeyen şeylerin başka özellikler bakımından da benzer olacağını kabul eden akıl yürütmedir.
Kavram sayfası
- akıl yürütmede aranan uyum
Bir akıl yürütmedeki önermelerin birbirini desteklemesi, öncüller ile sonuç arasında mantıksal uyum bulunmasıdır.
Kavram sayfası - hatalı argüman biçimi
Görünüşte geçerli ve ikna edici duran ama mantık bakımından hatalı akıl yürütmeye dayanan argümandır.
Kavram sayfasıBağlantı: hatalı biçimidir · Akıl yürütme
- saygınlığı kanıt sayan türü
Bir iddiayı kanıtla değil, onu savunan kişinin, kurumun ya da geleneğin saygınlığıyla kabul ettirmeye çalışmaktır.
Kavram sayfası - kişiye saldıran türü
Argümanın kendisini tartışmak yerine argümanı ileri süren kişiye saldırarak onu çürütmeye çalışmaktır.
Kavram sayfası - işine gelen veriyi seçen türü
Bir iddiayı destekleyen verileri seçip karşıt verileri bilerek görmezden gelmektir.
Kavram sayfası - çoğunluğu kanıt sayan türü
Bir iddianın doğru olduğunu, çok kişinin onu benimsemesine dayanarak kanıtlamaya çalışmaktır.
Kavram sayfası - yanlış sebep bağı kuran türü
İki olay arasında yeterli kanıt olmadan ya da yanlış biçimde sebep-sonuç bağı kurmaktır.
Kavram sayfası - yüzeysel benzerliğe dayanan türü
İki şeyin bazı yönlerden benzemesinden, birindeki bir özelliğin ötekinde de bulunması gerektiği sonucunu çıkarmaktır.
Kavram sayfası
- üçüncü konusu
- temel kavramı
Bir görüşü kanıtlarla desteklemek, gerekçelendirmek ya da çürütmek için kullanılan iddialar bütünüdür.
Kavram sayfası- öne sürdüğü düşünce
Bir argümanda öne sürülen ve gerekçelerle desteklenen düşüncedir.
Kavram sayfası - dayandığı destek
Bir iddiayı destekleyen, onun neden kabul edilmesi gerektiğini gösteren dayanaktır; argümanda öncül görevi görür.
Kavram sayfasıBağlantı: öncül işlevi görür · Öncül
- argümanın açık hâli
Bir argümanın öncülleri ve sonucu ayrılarak açık, net ve nesnel biçimde gösterilmiş hâlidir.
Kavram sayfası- P ile gösterilen parçası
Bir akıl yürütmede ya da argümanda sonucu kanıtlayan önermedir; P harfiyle gösterilir.
Kavram sayfası - C ile gösterilen parçası
Öncüllerle kanıtlanan, argümanda varılan önermedir; C harfiyle gösterilir.
Kavram sayfası - harflerle gösterim adımı
Argümanı oluşturan önermelerin harflerle gösterilmesidir; öncüller P (P1, P2, P3...), sonuç C ile sembolleştirilir.
Kavram sayfası