İçeriğe geç
FELSEFE 10 · 2. ÜNİTE

Felsefe, Mantık ve Argümantasyon: Kavram Haritası

Ünitenin konuları ve kavramları birbirine nasıl bağlanıyor? Adım adım aç ya da boşlukları tamamla.

Bir kutuya dokun: dalları açılsın. Kavram kutusunda kısa tanım da görünür.

Her boş kutu için aşağıdaki kavramlardan birini seç, sonra “Kontrol et”e dokun.

Boş kutulara aşağıdakilerden birini seç, sonra “Kontrol et”e dokun. Adımın hepsi doğru olunca sonraki adım açılır.

Seçilebilecek kavramlar
  • Cımbızlama
  • Çelişmezlik ilkesi
  • Gerekçe
  • Görüş
  • İmge
  • Örtük uzlaşma
  • Sembolleştirme
  • Sessiz konuşma
  • Tümevarım
    • ilk konusu
      • zihinsel yanı

        Zihnin anlamlandırma, sorgulama, karşılaştırma ve çıkarım yapma etkinliğidir.

        Kavram sayfası
        • aracılık eden birim

          Düşünmenin aracılığıyla gerçekleştiği, dilde göstergelerle temsil edilen düşünce birimidir.

          Kavram sayfası
        • aracılık eden görüntü

          Zihinde canlandırılan görüntüdür; düşünme kavramların yanında imgeler aracılığıyla da gerçekleşir.

          Kavram sayfası
      • iletişim yanı

        Duygu ve düşüncelerin sembollerle ifade edilmesini sağlayan, insanlar arasında anlaşmayı ve iletişimi kuran sistemdir.

        Kavram sayfası
        • kurduğu dizgenin öğesi

          Dilde bir kavramı temsil eden öğedir; dil, göstergelerin dizgesidir.

          Kavram sayfası
        • dayandığı ortak kabul

          Toplum üyeleri arasında açıkça kararlaştırılmadan, uzun zaman içinde kendiliğinden oluşmuş ortak kabuldür.

          Kavram sayfası
      • üç görüşle tartışılan

        Dil ile düşünmenin birbirine nasıl bağlı olduğunu, hangisinin diğerine dayandığını soran felsefi tartışmadır.

        Kavram sayfası
    • ikinci konusu
      • temel disiplini

        Doğru düşünmenin kurallarını inceleyen, bilinenden bilinmeyene ulaşmayı sağlayan ve zihni hatalardan koruyan disiplindir.

        Kavram sayfası

        Bağlantı: inceler · Akıl yürütme

        • anlamı sabit tutan ilkesi

          Bir akıl yürütmede bir terime başta hangi anlam verildiyse sonuna kadar o anlamda kullanılması gerektiğini söyleyen ilkedir; "A, A’dır." biçiminde ifade edilir.

          Kavram sayfası
        • hem doğru hem yanlışı dışlayan

          Bir yargının aynı anda hem doğru hem yanlış olamayacağını söyleyen ilkedir; "Bir şey aynı anda hem A hem de A olmayan değildir." biçiminde ifade edilir.

          Kavram sayfası
        • üçüncü seçeneği dışlayan ilkesi

          Bir yargının ya doğru ya yanlış olduğunu, üçüncü bir seçeneğin bulunmadığını söyleyen ilkedir; "Bir şey ya A’dır ya da A değildir." biçiminde ifade edilir.

          Kavram sayfası
        • neden arayan ilkesi

          Yeterli bir neden olmadan hiçbir yargının doğru, hiçbir olgunun var olamayacağını söyleyen ilkedir.

          Kavram sayfası
      • yargı bildiren birimi

        Doğru ya da yanlış olabilen, bir durum hakkında yargı bildiren cümledir.

        Kavram sayfası
        • gerçeğe uygunluğu

          Bir önermenin bildirdiği yargının gerçeğe uygun olmasıdır.

          Kavram sayfası
      • bilinenden bilinmeyene geçiş

        Zihnin yargılar arasında bağ kurarak bilinenlerden bilinmeyenleri elde etmesidir.

        Kavram sayfası
        • genelden özele giden türü

          Genel bir yasa ya da yargıdan yola çıkarak özel sonuçlara ulaşan akıl yürütmedir.

          Kavram sayfası
        • gözlemden genellemeye giden türü

          Gözlemlenen birçok olaydan yola çıkarak bir genelleme ortaya koyan akıl yürütmedir.

          Kavram sayfası
        • benzerlikten yola çıkan türü

          Bazı yönlerden birbirine benzeyen şeylerin başka özellikler bakımından da benzer olacağını kabul eden akıl yürütmedir.

          Kavram sayfası
      • akıl yürütmede aranan uyum

        Bir akıl yürütmedeki önermelerin birbirini desteklemesi, öncüller ile sonuç arasında mantıksal uyum bulunmasıdır.

        Kavram sayfası
      • hatalı argüman biçimi

        Görünüşte geçerli ve ikna edici duran ama mantık bakımından hatalı akıl yürütmeye dayanan argümandır.

        Kavram sayfası

        Bağlantı: hatalı biçimidir · Akıl yürütme

        • saygınlığı kanıt sayan türü

          Bir iddiayı kanıtla değil, onu savunan kişinin, kurumun ya da geleneğin saygınlığıyla kabul ettirmeye çalışmaktır.

          Kavram sayfası
        • kişiye saldıran türü

          Argümanın kendisini tartışmak yerine argümanı ileri süren kişiye saldırarak onu çürütmeye çalışmaktır.

          Kavram sayfası
        • işine gelen veriyi seçen türü

          Bir iddiayı destekleyen verileri seçip karşıt verileri bilerek görmezden gelmektir.

          Kavram sayfası
        • çoğunluğu kanıt sayan türü

          Bir iddianın doğru olduğunu, çok kişinin onu benimsemesine dayanarak kanıtlamaya çalışmaktır.

          Kavram sayfası
        • yanlış sebep bağı kuran türü

          İki olay arasında yeterli kanıt olmadan ya da yanlış biçimde sebep-sonuç bağı kurmaktır.

          Kavram sayfası
        • yüzeysel benzerliğe dayanan türü

          İki şeyin bazı yönlerden benzemesinden, birindeki bir özelliğin ötekinde de bulunması gerektiği sonucunu çıkarmaktır.

          Kavram sayfası
    • üçüncü konusu
      • temel kavramı

        Bir görüşü kanıtlarla desteklemek, gerekçelendirmek ya da çürütmek için kullanılan iddialar bütünüdür.

        Kavram sayfası
        • öne sürdüğü düşünce

          Bir argümanda öne sürülen ve gerekçelerle desteklenen düşüncedir.

          Kavram sayfası
        • dayandığı destek

          Bir iddiayı destekleyen, onun neden kabul edilmesi gerektiğini gösteren dayanaktır; argümanda öncül görevi görür.

          Kavram sayfası

          Bağlantı: öncül işlevi görür · Öncül

      • argümanın açık hâli

        Bir argümanın öncülleri ve sonucu ayrılarak açık, net ve nesnel biçimde gösterilmiş hâlidir.

        Kavram sayfası
        • P ile gösterilen parçası

          Bir akıl yürütmede ya da argümanda sonucu kanıtlayan önermedir; P harfiyle gösterilir.

          Kavram sayfası
        • C ile gösterilen parçası

          Öncüllerle kanıtlanan, argümanda varılan önermedir; C harfiyle gösterilir.

          Kavram sayfası
        • harflerle gösterim adımı

          Argümanı oluşturan önermelerin harflerle gösterilmesidir; öncüller P (P1, P2, P3...), sonuç C ile sembolleştirilir.

          Kavram sayfası